ରାମକୃଷ୍ଣ, ବିଜୁ ଓ ନବୀନ

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ
ଏକଦା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭାରେ ବିଧାୟକୀୟ ବିଜ୍ଞତାର ବିଚକ୍ଷଣ ପ୍ରୟୋଗକର୍ତ୍ତା ଥିବା, ନିଜ ଦକ୍ଷତା ହେତୁ ବାରମ୍ବାର ମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିବା ରାମକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ ପାକଳ ବୟସରେ କଂଗ୍ରେସରେ ଏବଂ ଅବଲୀଳାକ୍ରମେ ବିଜେପିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେହି ଅଧୋପତିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆଖିବୁଜିଲେ । ଓଡ଼ିଶାରେ ଏତେ ଦିନ ଧରି ଅପଶାସନ ଚଳାଇଥିବା ବିଜେଡ଼ିର ସେ ଥିଲେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା । ତାଙ୍କ ତିରୋଧାନରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଦଳକୁ ନିଜ କବ୍ଜାରେ ରଖିଥିବା ଓ ତାର “ସୁପ୍ରିମୋ” (ଦାସାଧିପତି) ସାଜିଥିବା ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଶୋକବାର୍ତ୍ତା ଦେଇ ସେ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଆଦର୍ଶର ଅନୁବର୍ତ୍ତୀ ଥିଲେ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ।

ଜଣେ ସୁବିଦିତ ନେତାଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ଶିଷ୍ଟାଚାରଗତ ଶୋକବାର୍ତ୍ତା ଦେଲାବେଳେ ବି ନବୀନବାବୁ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମର ଭାଇରସ ଖେଳାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅରୁଚିକର ମନେହୁଏ । ସେ ଯଦି କହିଥାନ୍ତେ – ରାମକୃଷ୍ଣ ଥିଲେ ସେହି ନେତା ଯିଏ ମୋତେ ରାଜନୀତିକୁ ଆଣିଥିଲେ – କଥାଟା ସୁନ୍ଦର ହୋଇଥାନ୍ତା ।

ବିଜୁବାବୁଙ୍କ ଆଦର୍ଶ କ’ଣ ଥିଲା? କିଏ ଜାଣେ? ସେହି ତଥାକଥିତ ଆଦର୍ଶର ଡିଣ୍ଡିମ ପିଟୁଥିବା ଲୋକେ କେବେ କେଉଁଠି ତାହା ପ୍ରାଞ୍ଜଳ ଭାବେ କହିନାହାନ୍ତି ।

ଆମ୍ଭେ ଯାହା ଜାଣୁ, ବ୍ୟବସାୟ ଛାଡ଼ି ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ରାଜନୀତିକୁ ଆସିଥିଲେ ଏଇଥିପାଇଁ ଯେ, ଶିଳ୍ପବିବାଦ ଆଇନର ଝମେଲାରେ ଝୋଲାମରା ନହୋଇ , ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପାଣ୍ଠି ପାଇଁ କୌଣସି ବ୍ୟାଙ୍କର ଦ୍ଵାରସ୍ଥ ନହୋଇ, ନିଜର ଧୂର୍ତ୍ତତା ବଳରେ ବିପୁଳ ଅର୍ଥ ଉପାର୍ଜନ କେବଳ ରାଜନୀତିରେ ହିଁ ସମ୍ଭବ ହୁଏ ବୋଲି ସେ ଜାଣିଥିଲେ । ଏହି ଧୂର୍ତ୍ତତା ହିଁ ଥିଲା ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ।

ଓଡ଼ିଶା ଲୋକେ ଥରେ ତାଙ୍କ ପାଲରେ ପଡ଼ିଲେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୁଇ ଦୁଇଟା ନିର୍ବାଚନରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ ଓ ଶେଷ ଥରର ପ୍ରତାରଣା ଏତେ ଅସହ୍ୟ ହୋଇଉଠିଥିଲା ଯେ, ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ତଡ଼ାଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କରି କର୍ମଚାରୀମାନେ ରାଜ୍ୟ ସଚିବାଳୟରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ମରଣାନ୍ତକ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଜୀବନବିକଳରେ ପଳାଉଥିବା ବେଳେ ଆସନ୍ନ ଜୀବନହାନୀ କବଳରୁ ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଜଣେ ସମ୍ବାଦିକଙ୍କ ହେତୁ ବଞ୍ଚିଯାଇଥିଲେ ।

ତେଣୁ କେଉଁ ଆଦର୍ଶର ଆଧାର ଥିଲେ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ଯେ, ତାହା ରାମକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ?

ବିଜୁ ଓ ରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭିତରେ ଗୋଟିଏ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଅବଶ୍ୟ ଥିଲା । ରାଜନୀତିରେ ରହିବାକୁ ଉଭୟେ ବହୁବାର ରଙ୍ଗ ବଦଳାଇଥିଲେ । ଦଳରୁ ଦଳ ଡେଇଁ ଥିଲେ । ଏବଂ ଉଭୟେ ଥିଲେ ଆସ୍ଫାଳନବାଦୀ । ସେଥିପାଇଁ ବିଜୁଙ୍କୁ ଲୋକେ ଥଟ୍ଟାରେ “କଳିଙ୍ଗ ଷଣ୍ଢ” କହୁଥିଲେ ଓ ରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହୁଥିଲେ “ଗଞ୍ଜାମ ବାଘ” ! ମାତ୍ର ବିଜୁ ନିଜ ସ୍ଵାର୍ଥ ପାଇଁ ଜାତି ପ୍ରତି ବିଶ୍ଵାସଘାତକତା କରିଥିଲେ, ରାମକୃଷ୍ଣ କେବେ ବି ଏହା କରିନଥିଲେ ।

ରାମକୃଷ୍ଣ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ରାଜନୀତିକୁ ଆଣିଥିଲେ । ଜନବାଦୀ ସାମ୍ବାଦିକ ସତୀଶ ମିଶ୍ରଙ୍କ ସୂତ୍ରରୁ orissamattersର ୟୁଟ୍ୟୁବ୍ ପୃଷ୍ଠାକୁ ଆନୀତ ଏହି ଭିଡ଼ିଓଟି ଅନୁଧ୍ୟେୟ । ଶୋକ ବାର୍ତ୍ତାରେ ନବୀନ ଏକଥା ନ କହି , କୌଣସି ଶ୍ଲାଘ୍ୟ ଆଦର୍ଶ ନଥିବା ବିଜୁଙ୍କ ଆଦର୍ଶର ସେ ଅନୁଗାମୀ ଥିବା କହି ଓଡ଼ିଶା ଲୋକେ କ୍ଷମତାରୁ ତଡ଼ି ଦେଇଥିବା ବିଜୁଙ୍କ ମରଣୋତ୍ତର ଧୂର୍ତ୍ତ ଉପଯୋଗ ପୁନଶ୍ଚ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ହେବା ଉଚିତ ନଥିଲା ।

କିଶୋର ରଥଙ୍କ ତିରୋଧାନ , ବିଶ୍ଵାସ ନହେଉଥିବା ଏକ ଦୁଃଖଦ ସତ୍ୟ

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ

ଏହା ହିଁ ସତ୍ୟ ଯେ, ବ୍ୟଙ୍ଗଚିତ୍ର ଜଗତର ସୃଜନଶୀଳ ବିପ୍ଳବୀ କିଶୋର ରଥ ଆଉ ଜୀବନରେ ନାହାନ୍ତି । ଏହାଠୁ ବଳି ଦୁଃଖଦ ଖବର ଏଇକ୍ଷଣି ମୋ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ । ସେ କେବଳ ରାଜନୈତିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ, ସାମାଜିକ ବିଡମ୍ବନା ଉପରେ ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ କଟାକ୍ଷପାତ କରୁଥିଲେ, ତା ନୁହେଁ , ବିପଦକବଳିତ ମଣିଷକୁ ଆଶାଭରସାଦାୟକ ଉଦ୍ବୋଧନ ବି ଦେଉଥିଲା ତାଙ୍କ ତୁଳିକା ।

କରୋନାକବଳିତ ଜାତି ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଏ ଚିତ୍ରଟି ଦେଇଥିବା ବାର୍ତ୍ତା ସତେ ଅବା ଅମୃତ ବରଷି ଥିଲା ।

ସେ ଜଣେ ଗଡ଼ଜାତିଆ ଥିଲେ ଓ ସେଥିପାଇଁ ସ୍ଵଭାବତଃ ବେଶ୍ ହସଖୁସିଆ ଓ ଗାଁ ରସିଆ ବି ଥିଲେ । ଖଣ୍ଡପଡ଼ା ମାଟିର ମୌଲିକ ଢୁମ୍ପା ବାଦ୍ୟକୁ ଏବ ସମାଜର ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ ଥିଲା ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ।

ଗତମାସରେ ଦୂର ଦର୍ଶନ ମାଧ୍ୟମରେ ଢୁମ୍ପା ପରିବେଷଣ କରାଇ ତାହା ସେ ଫେସବୁକ ମଞ୍ଚରେ ନିଜ କାନ୍ଥରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ । ସହୋଦରା ORISSA MATTERS ସେହି କାନ୍ଥରୁ ତାକୁ ଆପଣାଇଛି । ସେ କେତେ ପ୍ରଣୋଚ୍ଛଳ ଥିଲେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ତାହା ଏଠି ଉପସ୍ଥାପିତ କରି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଉଛି ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ।

ସ୍ମୃତିରେ ଦୀନକୃଷ୍ଣ

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ 

ଆଠଗଡ଼ର ଏକ ବିଖ୍ୟାତ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦୀନକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ  ଅଗଷ୍ଟ ୨୮ ତାରିଖ ରାତି ୯.୪୫ରେ ଯେତେବେଳେ ଆଖିବୁଜିଲେ, ମା ଓଡ଼ିଶା ଏକ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଛେଉଣ୍ଡ ହୋଇଗଲା ।  ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଫେସବୁକରେ ମୁଁ ଲେଖିଥିଲି :

ସେ ଅବସର ନେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭା ପ୍ରଶାସନର ବୌଦ୍ଧିକ ବିଭବ ଥିଲେ । ବହୁ ବିଭାଗୀୟ କମିଟିର ମସ୍ତିଷ୍କ ଥିଲେ ସେ ହିଁ । ସେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଥିବା କମିଟିର ଆମେ ଯେଉଁ ରିପୋର୍ଟ ସେତେବେଳେ ପାଉଥିଲୁଁ, ତହିଁର ନେପଥ୍ୟ ବିନ୍ଧାଣି ଥିଲେ ସେ ହିଁ । ଏପରି କୌଣସି ବିଧାୟକ ନଥିଲେ, ଯେ କି ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନିର୍ଯ୍ୟାସ ନିରୂପଣ ପାଇଁ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ମନେକରୁନଥିଲେ । ଜ୍ଞାନତାତ୍ତ୍ଵିକ ଆଲୋଚନାର ସେ ଥିଲେ ଏକ ଗନ୍ତାଘର । ପଠନପ୍ରିୟତା ସତେ ଯେମିତି ଥିଲା ତାଙ୍କ ସହଜାତ ।

ବନ୍ଧୁବତ୍ସଳତା ? ତାର ତୂଳନା ନାହିଁ । ତାଙ୍କ ପରି ବନ୍ଧୁ ବତ୍ସଳ ଆଉ କାହାକୁ ମୁଁ ଏଯାଏଁ ଦେଖି ନାହିଁ । ଯେ ବନ୍ଧୁବତ୍ସଳ ସେ ତ ସ୍ବାଭାବିକ ଭାବେ ପରିବାର ବତ୍ସଳ । କିନ୍ତୁ ଏହି ସାଂସାରିକ ବାତ୍ସଲ୍ୟର ବହୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ବରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଥିଲେ । କାରଣ, ସେ ଥିଲେ ସର୍ବତୋଭାବେ ଦେଶବତ୍ସଳ ।

ଆଠଗଡ଼ ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ , ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରତିପତ୍ତିଶାଳୀ କରଣ ପରିବାରର ଦାୟାଦ ଥିଲେ ଦୀନକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ । କିନ୍ତୁ ପରମାଣୁ ପରିମାଣର ବଂଶପ୍ରୌଢୀ ତାଙ୍କର ନଥିଲା । ଏହା ଥିଲା ତାଙ୍କର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ।
ସେ ନିଜେ ହିଁ ନିଜେ ଏକ ଛାୟାଛନ୍ନ ଯୁଗ ଥିଲେ । ଶେଷକ୍ଷଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ରିୟ ଥାଇ ବୟସାଧିକ୍ୟରେ ଶନିବାର ଚାଲିଗଲେ ।

ଏକ ଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟିହେଲା, ଯାହାର ଗଭୀରତା ମାପିବା ମୋ ପକ୍ଷେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।

ରାଜ୍ୟର ସବୁଆଡେ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ । ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାର, ସମ୍ପ୍ରସାରିତ ପରିବାର ଓ ଆଠଗଡ଼ର ଯେଉଁମାନେ ସେ ପରିବାରର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ – ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋର ସମବେଦନା ଜଣାଉଛି ।

ଆଜିକୁ ଚାହୁଁ ଚାହୁଁ ଦଶଦିନ ହୋଇଗଲା ।  ତାଙ୍କ ବଡ଼ଝିଅଟି ଅକାଳରେ  ଆକସ୍ମିକ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଆଗରୁ ଆଖି ବୁଜିଛି ।  ଅବଶିଷ୍ଟ ତିନିଝିଅ ବୈଜୟନ୍ତୀ ପଟ୍ଟନାୟକ , ଦମୟନ୍ତୀ ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ଗାୟତ୍ରୀ ପଟ୍ଟନାୟକ ନିଜ ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଓ  ସଂସାରରେ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତ । ସେମାନଙ୍କୁ ସମଗ୍ର ପରିବାର ଓ ସମଗ୍ର ବନ୍ଧୁକୁଳକୁ  ନେଇ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସହ ସହିଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଏହି ଦାରୁଣ ଦୁଃଖ ।   ମୋ ନିଜ ଦୁଃଖ ମୋ ଆଖି ପିଇଯାଉ ନୀରବରେ । 

ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଶଶି ଭୂଷଣ ମହାନ୍ତି ଆଉ ନାହାନ୍ତି

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ

ବହୁ ଦଶନ୍ଧି ତଳର ସେହି ଦିନ ସେହି ବାର ଆଉ ମନେନାହିଁ ; କିନ୍ତୁ ମନେ ଅଛନ୍ତି ଶଶିଭୂଷଣ ମହାନ୍ତି , ଯିଏ ଆଉ ନାହାନ୍ତି , କରୋନା କବଳରେ ଗତକାଲି ବୁଜି ଦେଇଛନ୍ତି ଆଖି ।

କଟକ ବଡ଼ ଡାକ୍ତରଖାନା ପରିସରରେ ଥିବା କନିକା କଟେଜ ଭାଙ୍ଗିନଥିଲା । ବନ୍ଦୀ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା ଚିରସ୍ମରଣୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ନେତା ନାଗଭୂଷଣ ପଟ୍ଟନାୟକ ସେଇଠି ରହି ଚିକିତ୍ସିତ ହେଉଥିଲେ । ସଶସ୍ତ୍ର ପୋଲିସ ଘେରି ରହିଥିଲେ ଚାରିଆଡେ । ସେଇଠୁ ମୁଁ ଫେରୁଥିଲି ; ଦେଖିଲି, ମୋ ସମବୟସର ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ପୋଲିସ ସହ ଝଗଡ଼ାରେ ଲିପ୍ତ । ପୋଲିସ କହୁଛି ନାଗଭୂଷଣଙ୍କୁ ଦେଖା କରିବାକୁ ତାଙ୍କୁ ଛଡ଼ାଯାଇପାରିବନି । ତାଙ୍କର ଏକା ଯିଦ , ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖାକରିବେ । ହୋଇପାରନ୍ତି ସେ ନକ୍ସଲପନ୍ଥୀ , କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ପାଇଁ ଜୀବନ ବାଜି ଲଗାଇଦେଇଥିବା ସେ ଜଣେ ଆଗ୍ନେୟ ତପସ୍ଵୀ । ସେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବେ, ପ୍ରଣାମ କରିବେ, ଫେରି ଆସିବେ । ସେ ପୋଲିସକୁ କହୁଥାନ୍ତି, ନାଗ ଭୂଷଣଙ୍କର ସେ କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ସମର୍ଥକ ନୁହନ୍ତି । ମାତ୍ର ନିଜର ସ୍ଵର ନଥିବା ଖଟିଖିଆ ମଣିଷ ପାଇଁ ଲଢୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଭିତରେ ନାଗ ଭୂଷଣ ଜଣେ । ତେଣୁ ସେ ଯାଇ ନୀରବରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବେ , ନୀରବରେ ଜଣାଇ ଦେବେ ଯେ, ମଣିଷ ପାଇଁ କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଥିବା ମଣିଷକୁ ମଣିଷ ପୂଜା କରେ । ମୁଁ ଚମତ୍କୃତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ବ୍ୟାକୁଳ ଯୁକ୍ତି ଶୁଣୁଥିଲି । ପୋଲିସ ଅଫିସର କଣ ଭାବିଲେ କେଜାଣି, କହିଲେ- ହେଉ ଯାଆନ୍ତୁ , କେବଳ ଦେଖିବେ, ଚାଲି ଆସିବେ ।

ତାର ଦୀର୍ଘ କେଇ ବର୍ଷ ପରେ , ଇମର୍ଜେନ୍ସି କାଳରେ ହରାଇଥିବା ସାମ୍ବାଦିକ ପଦରେ ଓଡ଼ିଶା ଲେବର କୋର୍ଟ ତଥା ହାଇ କୋର୍ଟଙ୍କ ଆଦେଶ ବଳରେ ପୁନର୍ନିଯୁକ୍ତି ପାଇ ଜୟଦେବ ବିହାରରେ ଏକ ଡି ଟାଇପ୍ ଘରେ ଆବାସ ପାଇଲି । ଗୋଟିଏ ଛାତ ତଳେ ଛଅଟି ଘର । ମୁଁ ତହିଁର ବାସିନ୍ଦା ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସେଇଠି ରହୁଥିଲେ ଅଧ୍ୟାପକ ଜୟନ୍ତ ବିଶ୍ଵାଳ, ଅଧ୍ୟାପକ ଜିତେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ଦାଶ (ଦାଶ ବେହନୁର), ଇଞ୍ଜିନିୟର ବେଜ , ଅପନ୍ନା ନାୟକ, ଶଶି ଭୂଷଣ ମହାନ୍ତି । ପାଖରେ ରହୁଥିଲେ ଅଧ୍ୟାପକ ପ୍ରମୋଦ ମହାନ୍ତି , ଅଧ୍ୟାପକ ଏସ୍ . ଏନ୍. ପାତ୍ର । ପ୍ରମୋଦ ବାବୁଙ୍କ ପୁଅ ମିଟୁନା , ପାତ୍ର ବାବୁଙ୍କ ପୁଅ ଶ୍ରବଣ, ଜିତୁବାବୁଙ୍କ ପୁଅ ଜଜି, ଜୟନ୍ତବାବୁଙ୍କ ପୁଅ ମୁନ୍ଳୁ , ଶଶିବାବୁଙ୍କ ପୁଅ ବୁଲୁ ଆଦିଙ୍କ ସହ ମୋ ପୁଅ ରଜା ନିମିଷକେ ସାଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା ଯେମିତି ପାଣିରେ ପାଣି ମିଶିଯାଏ । ଦି ଦିନ ପରେ ଶଶିବାବୁ ଗସ୍ତରୁ ଫେରି ମୋ ବସାକୁ ଆସିଲେ ମୁଁ ନୂଆ କରି ତାଙ୍କ ମେଳକୁ ଆସିଥିବାରୁ ମୋତେ ସ୍ଵାଗତ ଜଣାଇବା ପାଇଁ । ପରସ୍ପର କିଛି ସମୟ ପରସ୍ପରକୁ ଚାହିଁ ରହିଲୁ । କେଉଁଠି ଦେଖିବା ଦେଖିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା । ଧୀରେ ଧୀରେ ମୋର ମନେ ପଡ଼ିଲା । ପଚାରିଲି, ଆପଣ କେବେ କଟକ ବଢ଼ ଡାକ୍ତରଖାନାର କନିକା କଟେଜରେ ଚିକିତ୍ସିତ ହେଉଥିବା ନାଗ ଭୂଷଣ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ ? ସେ ଚମକି ପଡ଼ିଲେ । କହିଲେ , ଆପଣ ତେବେ ସେଇ, ଯିଏ ମୋ ପାଇଁ ପୋଲିସ ସହ ଯୁକ୍ତି ବି କରିଥିଲେ? ପରସ୍ପରକୁ କୋଳେଇ ନେଲୁ ।

ପରସ୍ପର ପରିଚିତ ହେବାକୁ ବସିଲାରୁ ଦେଖାଗଲା ସେ ମୋ ପିଉସାଶ୍ଵଶୁର କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ନିବାସୀ କିଶୋରୀ ଚରଣ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଏବଂ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସାନ ସଡୂ ସୁଧୀରର ସମ୍ପର୍କୀୟ । ସେ କହିଲେ, ଆପଣଙ୍କ ସହ ଭାବ ଜଗତରେ ମୋର ନିବିଡ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି । ମୁଁ ପଚାରିଲି , କିପରି? ସେ କହିଲେ, ନୂଆପାଟଣା ସୁତାକଳ ଶ୍ରମିକ ଯୁନିୟନ ସଭାପତିଙ୍କୁ କେ ଅବା ନ ଜାଣେ ! ଜାନକୀ ବାବୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥାଇ ବି ଓ ସୁତାକଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସବୁ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇ ବି କଂଗ୍ରେସ ସେଠାରେ ଜଣେ ଶ୍ରମିକ ପାଇଲାନି ଯୁନିୟନ ଗଢିବାକୁ , ସବୁ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ଆପଣ ସି ପି ଆଇ ଶିବିରକୁ ନେଇଆସିଥିଲେ ! ମୁଁ ପଚାରିଲି, ଆପଣ କିପରି ଜାଣିଲେ ? ସେଇଠୁ ଜାଣିଲି ଯେ ସେ ସେତେବେଳେ କୃଷି ବିଭାଗର ସହନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (କାର୍ପାସ) ଥିଲେ ଓ ନୂଆପାଟଣା ସୂତା କଳକୁ ଯେଉଁ କପା ଆସୁଥିଲା ତାର ଗୁଣ ଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ ସେହି ସୂତା କଳକୁ ନିୟମିତ ଗସ୍ତ କରୁଥିଲେ ।

ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ଭାବେ ସେ ଥିଲେ ଯେତିକି କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠ ସେତିକି ବେସାଲିସ୍ । ଦୁଇଟି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେବି । କୃଷି ବିଭାଗର ସହନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (କାର୍ପାସ) ପଦାଧିକାର ବଳରେ ସେ ଏକ ସରକାରୀ ଜିପ୍ ପାଇଥିଲେ । ସବୁ ସରକାରୀ ଅଫିସରଙ୍କ ଘରକୁ ସରକାରୀ ଗାଡି ଆସେ ଓ ନିଆ ଅଣା କରେ । ଶଶିବାବୁ ନିଆରା । ସେ ନିଜର ଏକ ମୋପେଡ ରଖିଥାନ୍ତି । ସେଥିରେ ଯିବା ଆସିବା କରନ୍ତି । କାରଣ, ସେ ଭାବୁଥିଲେ , ଅଫିସକୁ ଯିବା ଅଫିସରଙ୍କର ନିଜ ଦାୟିତ୍ଵ । ସେଥିପାଇଁ ସରକାରୀ ଗାଡି କାହିଁକି ବ୍ୟବହୃତ ହେବ? ମୁଁ ଦେଖେ, ଯଦି ସରକାରୀ ଗସ୍ତ ଅଛି, ଭୁବନେଶ୍ଵର ବାହାରକୁ ଯିବାକୁ ହେବ, କେବଳ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ଦିଆହୋଇଥିବା ସରକାରୀ ଗାଡି ସେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ।
ଦ୍ଵିତୀୟ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋମହର୍ଷଣକାରୀ । ଭୁବନେଶ୍ଵରରୁ ବଦଳି ହୋଇ ସେ ଅନୁଗୁଳ ଜିଲ୍ଲା କୃଷି ଅଧିକାରୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥାନ୍ତି । କୃଷି ବିଭାଗର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦାୟିତ୍ବରେ ଥାନ୍ତି ଶ୍ରୀନିବାସ ରଥ । ଥରେ ସେ କୋଣସି କାମରେ ଅନୁଗୁଳ ଗଲେ ଓ ବିଭାଗୀୟ ଗେଷ୍ଟ ହାଉସରେ ତିନିଦିନ ରହିଲେ । ତାଙ୍କ ଘରୋଇ ସଚିବଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ “ସାହେବ”ଙ୍କ ନିତ୍ୟ ବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ କିଣି ପ୍ରଥମ ରାତ୍ରିରେ ଶଶିବାବୁଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପଡିଥିଲା । ସେହି ସମାନ ସାମଗ୍ରୀ ଦେବାକୁ ତହିଁ ପରଦିନ ରଥଙ୍କ ଘରୋଇ ସଚିବ ଯେତେବେଳେ ତଲବ କଲେ, ଶଶିବାବୁ ପଚାରିଲେ , କାଲି ପରା ଦେଇଥିଲି? ଉତ୍ତର ମିଳିଲା – ସାହେବ ଥରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ଵିତୀୟ ଥର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତିନି । ଶଶିବାବୁ ପ୍ରତିବାଦ ନ କରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୁଇଦିନ ଦୁଇ ସେଟ୍ ସାମଗ୍ରୀ ପଠାଇଲେ ଏବଂ ଶେଷ ଦିନ ତହିଁର ଦାମ୍ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ଦୋକାନ ରସିଦ ସହ ଘରୋଇ ସଚିବଙ୍କୁ ଚିଠି କଲେ । ଘରୋଇ ସଚିବ ରାଗରେ ଲାଲ୍ ହୋଇଗଲେ । ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା କୃଷି ଭିଭାଗୀୟ ଉପନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ନିଜ ଆଡୁ ସେ ଟଙ୍କା ଦାଖଲ କରି ପରିସ୍ଥିତି ସମ୍ଭାଳି ନେଇଥିଲେ । ଅଳ୍ପ କେଇଦିନ ପରେ ଶଶିବାବୁଙ୍କର କଳାହାଣ୍ଡି ବଦଳି ହୋଇଥିଲା । ସେଠାରେ କେତେବର୍ଷ ଧରି ବିକ୍ରି ହୋଇପାରିନଥିବା ବାଦାମ ବିହନ ପାଇଁ ଶଶିବାବୁଙ୍କୁ ଦାୟୀ କରି ତାଙ୍କ ବେତନ ବନ୍ଦ କରାଗଲା । ଶଶିବାବୁ ତା ବିରୁଦ୍ଧରେ ସରକାରଙ୍କୁ ପ୍ରତିବାଦ ପତ୍ର ପଠାଇଲେ । ସେତେବେଳକୁ କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ କମିଶନର ହୋଇଥାନ୍ତି ଶ୍ରୀମତୀ ସି ନାରାୟଣାସ୍ଵାମୀ । ନଥିଟି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପହଞ୍ଚିଲା ବେଳକୁ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ କୃଷି ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ମହେଶ୍ଵର ପଟ୍ଟନାୟକ । ନାରାୟଣାସ୍ଵାମୀ ତାଙ୍କଠୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁଲେ ଶଶି ଭୂଷଣ ମହାନ୍ତି କିପରି ଲୋକ । ସେ କହିଲେ – ସେ ତ ମୋର ଛାତ୍ର ଥିଲା, ପରେ ମୋର ସହକର୍ମୀ ହେଲା । ମୋ ବିଚାରରେ ତା’ଠୁ ବଳି ସଚ୍ଚୋଟ, ସତ୍ ସାହସୀ , ସ୍ପଷ୍ଟବାଦୀ କର୍ମଚାରୀ କୃଷି ବିଭାଗରେ ନାହାନ୍ତି । ଶଶିବାବୁଙ୍କ ଉପରେ ଜାରି ହୋଇଥିବା ବେତନ ବନ୍ଦ ଆଦେଶ ତୁରନ୍ତ ବାତିଲ ହେଲା ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରମୋଶନର ପଥ ପରିଷ୍କାର ହେଲା ।

ତାଙ୍କ ତିରୋଧାନରେ ମୁଁ ଏହା ହିଁ କହିପାରେ ଯେ, ସରକାରୀ ଚାକିରିରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ହୃଦୟରେ ସାମ୍ୟବାଦ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତି ରଖିଥିବା ଜଣେ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଆଖି ବୁଜିଦେଲେ ।



ନେତାଜୀଙ୍କ ଚିତାଭସ୍ମ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନାଁରେ ବିସର୍ଜିତ ହେଲା, ଅଥଚ ତାଙ୍କ ନାମରେ ନାଟକ ସରୁନି

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ

ନେତାଜୀ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷଙ୍କ ଚିତାଭସ୍ମ କଟକରେ ଥିବା ଷ୍ଟେଟ ବ୍ୟାଙ୍କର ଜଣେ ବଙ୍ଗାଳୀ ଅଫିସରଙ୍କ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ହେତୁ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଚିତାଭସ୍ମ ଭାବେ ଯେତେବେଳେ ବିସର୍ଜିତ ହୋଇଗଲା ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ଜାନକୀ ବଲ୍ଲଭ ପଟ୍ଟନାୟକ ।ତାଙ୍କରି କାଗଜ ଭାବେ ବିଦିତ ‘ସମ୍ବାଦ’ରେ ଏହି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭୁଲ ସମ୍ପର୍କରେ ମୁଁ ସବିଶେଷ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିଥିଲି ୧୮.୪.୧୯୯୬ ତାରିଖରେ । ସେ ମରିନାହାନ୍ତି ବୋଲି ଦାବି କରୁଥିବା ବଙ୍ଗାଳୀମାନେ କାଳେ ବିଗିଡ଼ିବେ ସେହି ଭୟରେ ଜାନକୀ ବାବୁ ବି ନୀରବ ରହିଲେ । ବିଜୁ ବାବୁଙ୍କୁ ଭେଟି କଥାଟି ମୁଁ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲି । ମୋର ମାନେ ହୋଇଥିଲା, ସେ ମୋ ସହ ଏକମତ ବୋଲି । କିନ୍ତୁ ସେହି ଏକା ଭୟ, ବଙ୍ଗାଳୀଏ କାଳେ ପ୍ରତିବାଦ କରିବେ । ଶେଷରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ନାତି ତୁଷାର ଗାନ୍ଧୀ ସେହି ଚିତାଭସ୍ମକୂ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଭସ୍ମ ଭାବେ ଗଙ୍ଗାରେ ବିସର୍ଜିତ କରଦେଲେ ।

ଏବେ ଯେଉଁମାନେ ନେତାଜୀଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ କୂଳଲଙ୍ଘା ନଦୀ ପରି ମାତି ଉଠିଛନ୍ତି, ବିଶେଷତଃ ଆମ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି, ସତ ଜାଣିବାରେ ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ କି ?

ସମ୍ଭାଦରେ ପ୍ରକାଶିତ ମୋ ସ୍ତମ୍ଭ ସିଂହାବଲୋକନର ସଂହିତାୟିତ ସଂସ୍କରଣରୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ସମଗ୍ର ଲେଖାଟିକୁ ମୁଁ ନିମ୍ନରେ ରଖୁଛି । ବଙ୍ଗାଳୀମାନଙ୍କ ଅଯଥା ଯିଦ ହେତୁ ନେତାଜୀଙ୍କ ଚିତାଭସ୍ମ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥଳ କଟକକୁ ଆସି ବି ସମ୍ମାନ ପାଇଲାନି ।

ଏବେ ଏହି ଲିଙ୍କ୍  ସହାୟତାରେ ସମଗ୍ର ଆଲୋଚନାଟି ଅନୁଧ୍ୟାନ କରାଯାଉ । 

https://bit.ly/2KJ9hht

Bhagabati’s Ghinua and Paul Robson’s Joe Hill

Subhas Chandra Pattanayak

Bhagabati Panigrahi was one of the three founders of Communist Party of India in Orissa. He had contributed immensely to the literature that had created a new era of revolution. His story Shikar had the hero in Ghinua to whom an exploiter deserved to be killed like a tiger that endangered human life. The administration had hanged him to death. And his death has made him immortal. Similarly, Paul Robson’s Joe Hill refuses to die despite death.

I pay my homage to Bhagabati by translating Robson’s poem to club the same with Ghinua.

In Oriya, the pdf file may please be perused.

relevance-of-bhagavati-panigrahi

This was originally created for Nua Dunia, Bhubaneswar.

ଶୋକ ସମ୍ବାଦ: ଯଶସ୍ବୀ ଶିକ୍ଷକ ରବି ପଟ୍ଟନାଯକ ଆଉ ନାହାନ୍ତି

 

ନରସିଂହପୁରର ଯଶସ୍ବୀ ଶିକ୍ଷକ ରବିନ୍ଦ୍ରନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ ଫୁସଫୁସ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଭୁବନେଶ୍ବରର ଏକ ଘରୋଇ ଚିକିତ୍ସାଳୟରେ ମାଚ୍ଚର୍ ୨୦, ୨୦୧୨ ଦିନ ୧୦ଟାରେ ଶେଷ ନିଃଶ୍ବାସ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି।

ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ଶାସ ବଢ଼ାଇ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ନିଜ ରୁଚି ଓ ପସନ୍ଦ ମୁତାବକ ବିଷୟରେ ଅଧିକ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାକୁ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯେପରି ଗଢ଼ି ତୋଳୁଥିଲେ, କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ସଫଳତାପାଇଁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଅଭ୍ୟାସ କରିବାକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସେହିପରି ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ।

କେବଳ ଜଣେ ସୁଦକ୍ଷ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ କେବଳ ନୁହେଁ , ଜଣେ କୃଷିବିତ୍ ଭାବେ ତାଙ୍କର ସୁଖ୍ୟାତି ଥିଲା। ନରସିଂହପୁରର ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦିଗ୍ ବଳୟରେ ସେ ଥିଲେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରିଚିତ।

ତାଙ୍କ ତିରୋଧାନରେ ସଦା ସହାସ୍ୟ ଓ ଅମାୟିକ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଆଉ ନାହାନ୍ତି ବୋଲି ସାରା ନରସିଂହପୁରରେ ଶୋକୋଛ୍ବାସ ଖେଳିଯାଇଛି।