ହେତୁବାଦୀ ବନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀ: ଏବଠୁ ଅତୀତ

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ

ହେତୁବାଦୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନୂଆ ବିବାଦ ଘଟି ଓଡ଼ିଶା ଏବେ ଅଶାନ୍ତି ଭୋଗୁଛି । ଅକ୍ଟୋବର ୨୫ରେ  ରାହୁଗ୍ରସ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟପରାଗ ଓ ନଭେମ୍ବର ୮ରେ କେତୁଗ୍ରସ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଉଭୟ ଦିନକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀମାନେ  ହାଣ୍ଡିଛାଡ଼ ଦିବସ ଅର୍ଥାତ୍, ଉପବାସ ଦିବସ ଭାବେ ପାଳନ କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ହେତୁବାଦୀମାନେ ଉପବାସ ପାଳନ ନକରି ଅଭ୍ୟାସଗତ ଭୋଜନ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଭିତରୁ କେହି କେହି ଅଭ୍ୟାସବଶତଃ ନିରାମିଷ ଭୋଜନ କରିଥିଲେ ; କେହି ବି ମାଂସମିଶା ଭାତ (ବିରିୟାନୀ) ଖାଇଥିଲେ । ଏହାକୁ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର  ଅବମାନନା ବୋଲି କହି ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀମାନଙ୍କ ଭିତରୁ କେତେକ ବ୍ୟକ୍ତି , ଯେଉଁମାନେ କି ରାଜନୈତିକ ଚେତନାରେ ବିଜେପି ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ, ହେତୁବାଦୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନେ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ହେତୁବାଦୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶ୍ଳୀଳ ଶବ୍ଦବାଣ ପ୍ରହାର କରିବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ମତ ହେଲା, ହେତୁବାଦୀମାନଙ୍କ ହେତୁ ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛି । ପରମ୍ପରା ଅର୍ଥ, ଯାହା ଅତୀତରୁ ଚାଲିଆସିଛି । ହିନ୍ଦୁ ନାମକ କୌଣସି ଧର୍ମ ଆଦିମ ଅତୀତରେ ନଥାଇ ମଧ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ଆଧୁନିକ ଭାରତରେ ତାହା ଏକ ସ୍ୱୀକୃତ ଧର୍ମ , ସେହେତୁ ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ହେତୁବାଦୀ ବନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀ ବିଭାବନାକୁ ଅତୀତର ଆବର୍ତ୍ତରେ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା । 

ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେବତା ଏବଂ ରାହୁ ଓ କେତୁଙ୍କୁ ଅସୁର ବୋଲି ମାନନ୍ତି  । ଏହି ଅସୁରମାନେ ସେହି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସୁବିଧାଜନକ ଅମାବାଶ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣମୀରେ ଗ୍ରାସ କରନ୍ତି । ଅସୁର କବଳରେ ଏହି ଦୁଇ ଦେବତା କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଥିବା ବେଳେ, କୌଣସି ହିନ୍ଦୁ ଖିଆପିଆ କରିବା ସେହି ଦୁଇ ଦେବତାଙ୍କ ଅପମାନ । ଏହା କହନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀମାନେ । 

ହେତୁବାଦୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର କୌଣସି ଦେବତା ନୁହନ୍ତି; ସେମାନେ ଯଥାକ୍ରମେ ସୌରମଣ୍ଡଳର ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ପୃଥିବୀର ଉପଗ୍ରହ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଉପସ୍ଥିତି ହେତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟପରାଗ ହେଉଥିବା ବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀର ଅବସ୍ଥିତି ହେତୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ହୋଇଥାଏ ।  ଏହି ହେତୁ ଏହି ଉଭୟ ସମୟରେ ହାଣ୍ଡିଛାଡ଼ ଓ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ ଅନାବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ମତ ରଖିବା ଥିଲା ହେତୁବାଦୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଵାଭାବିକ । 

ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଏହା ଘୋର ଅବମାନନା ବୋଲି କହି ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀମାନଙ୍କ ଭିତରୁ କେତେକ ସେମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନେ ଯଦିଓ ପୋଲିସ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛନ୍ତି, ତଥାପି ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ, ବିଶେଷତଃ ଫେସବୁକରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶ୍ଳୀଳ ଶୈଳୀରେ ହେତୁବାଦୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଗାଳିବର୍ଷଣ ଚାଲିଛି । ମନେହୁଏ, ଯେକୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସେମାନଙ୍କ ନୈତିକ ବଳ ଧ୍ଵଂସ କରିବା ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ । 

ଭାରତରେ ହେତୁବାଦୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏପରି ଆକ୍ରମଣ ନୂଆ ନୁହେଁ ।

ହେତୁବାଦର ପ୍ରାଚୀନତା 

ପ୍ରାଚୀନତମ ସମୟରେ ଅରଣ୍ୟ ନିବାସୀ ଆଦିମ ଭାରତୀୟ ନାରୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିଲା ଯେ, ଉପଯୁକ୍ତ ପରିମାଣର ପାଣି, ପବନ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପାଇଲେ ମାଟିରେ ପଡିଥିବା ଶୁଖିଲା ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରୋଦ୍ଗମ ହୋଇ  ତାହା ଯେଉଁ ଗଛର ମଞ୍ଜି ସେହି ଗଛ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ଓ ତହିଁରୁ ସେହି ଫଳ, ସେହି ମଞ୍ଜି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛି । କେଉଁ ପରିବେଶ ହେତୁ ଗଛରୁ ମିଳୁଥିବା ଫଳର ମଞ୍ଜି ସେହି ପ୍ରକାରର ଗଛ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଓ ସେହି ଗଛରେ ସେହି ପ୍ରକାରର ଫଳ ଫଳି ତହିଁରୁ ପୁଣି ସେହି ପ୍ରକାରର ମଞ୍ଜି ବାହାରେ ତାହା ସେ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥିଲା ଓ  ସେହି ପରିବେଶ ଆପଣାଇ  ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି ନିଜ ସନ୍ତାନର ଲାଳନପାଳନ କରୁଥିଲା । ଏହା ହିଁ ଆମ ଦେଶରେ ହେତୁବାଦର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପ୍ରୟୋଗ  । ପରିବାର ଥିଲା ମାତୃକୈନ୍ଦ୍ରିକ । 

ବହିରାଗତଙ୍କ କର୍ତ୍ତୃବାଦ  

ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ଭୂଖଣ୍ଡକୁ ବାହାରୁ ଆସିଥିବା ଲୋକେ ଥିଲେ ଗୋପାଳକ । ସେମାନେ କୃଷିଜୀବୀ ନଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଆମ ଭୂଖଣ୍ଡର ଆଦିବାସୀ ମାଆମାନେ ମଞ୍ଜିରୁ ଗଛ ଓ ଗଛରୁ ମଞ୍ଜି ଉତ୍ପାଦନର ପଦ୍ଧତ୍ତି ଜାଣିଥିବା ହେତୁ, ଯେଉଁ ଶସ୍ୟ ଅମଳ କରୁଥିଲେ ତାହା ସେମାନେ ବଳ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଲୁଣ୍ଠନ କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ନିଜକୁ ଆର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି କହି ଆମ ମାଟିର ଆଦିମ ଅଧିବାସୀଙ୍କୁ ଅନାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି କହୁଥିଲେ । ଅନାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ  କଷ୍ଟୋପାର୍ଜିତ ଶସ୍ୟକୁ  ନିଜ ଅଧିକାରଭୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ସେହି ଆର୍ଯ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ନିଜ ଭାଷାରେ ଆଇନ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ, ଯାହାକୁ  ସେମାନେ ବେଦବିଧାନ ବୋଲି କହୁଥିଲେ ।  ତଦନୁଯାୟୀ ମାଆମାନେ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ଶସ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ନୁହେଁ, ଅଦୃଶ୍ୟ କର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମଙ୍କର ଯେ କି ବେଦବିଧାନର ବି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ଘୋଷଣା କରୁଥିଲେ ସେମାନେ । ଯେହେତୁ ସେମାନେ ସେହି  ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ସେହେତୁ ଯେ କେହି ବି ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଉ, ତହିଁର ପ୍ରକୃତ ମାଲିକ ହେଉଛନ୍ତି ସେହିମାନେ ହିଁ – ଏହା ଥିଲା ସମାନଙ୍କ ଦାବି । ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସମାଜକୁ ବୈଦିକ ସମାଜ ବୋଲି ଆଖ୍ୟାୟିତ କରିଥିଲେ ଓ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସାଜି ଆଦିମ ଅଧିବାସୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିଜ କର୍ତ୍ତୃତ୍ଵ ଜାରି କରୁଥିଲେ । 

ଅବୋଧ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର 

ଆମ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଅଙ୍ଗେ ନିଭା ଅନୁଭୂତି ହେଲା ବିଦେଶରୁ ଆସିଥିବା ବିଲାତି ବେପାରୀମାନେ ତାଙ୍କ ଭାଷାରେ ଆଇନ କରି ଆମ ଉପରେ ଆଧିପତ୍ୟ ଜାରି କରିଥିଲେ । ତହିଁରୁ ଗୋଟେ ଥିଲା ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ଆଇନ (Sun set Law) ଯେଉଁଥିରେ ଆମ ଜମିକୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ଜମି ବୋଲି କହି ସେମାନେ ନିଲାମ କରୁଥିଲେ ।  ନିଲାମ ନେଇଥିବା ଲୋକ ଜମିଦାର ବୋଲାଉଥିଲା ଓ ସେମାନେ ଚାହିଁବା ପରିମାଣର ଖଜଣା ବି ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଉଥିଲା । ଏପରି ଜମିଦାରଙ୍କ ଉପରେ ଧାର୍ଯ୍ୟ ଖଜଣାର ପରିମାଣ  ସେମାନେ ମନଇଚ୍ଛା ବଢାଇ ବି ଦେଉଥିଲେ ଓ କୌଣସି ଏକ ଦିନର ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ଯଦି ସେହି ଜମିଦାର ବର୍ଦ୍ଧିତ ଖଜଣା ଦାଖଲ କରୁନଥିଲା, ତେବେ ତାକୁ ସାନି ନିଲାମ ଡାକି ଅନ୍ୟକୁ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ । 

ଏହା ଯେପରି, ଠିକ୍ ସେହିପରି ମଧ୍ୟ ସେହି ଆଦିମ ସମୟରେ କର୍ତ୍ତୃବାଦୀ ଆର୍ଯ୍ୟମାନେ ଅବୋଧ୍ୟ ଭାଷାରେ ମନ୍ତ୍ର ରଚନା କରି  ତଦନୁଯାୟୀ ଆମ ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ନିଜ ଆଧିପତ୍ୟ ଜାରି କରିଥିଲେ । 

ଏଥିପାଇଁ ସେମାନେ ନିଜ ମୁହଁରୁ ଯାହା ବାହାରିଲା ତାକୁ ବେଦ ବୋଲି କହି ତାହା ବିଧାତା ପ୍ରଦତ୍ତ ବୋଲି କହୁଥିଲେ ଓ ତାହାକୁ ଯିଏ ନମାନିଲା  ତାକୁ ମ୍ଳେଚ୍ଛ ବୋଲି କହି ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ବି ଦେଉଥିଲେ  । ଯେହେତୁ ସେମାନେ ବିଧାତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖନିସୃତ ବେଦର ଅଧିକାରୀ ସେହେତୁ ନିଜ ନିଜକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି କହୁଥିଲେ । 

ଶୋଷୋଣଚକ୍ର 

ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି କ୍ରମେ ଆର୍ଯ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀର ସବୁଠୁ ବଳୁଆ ଲୋକ ରାଜା ହେଉଥିଲା ଓ ଆଉ ଥୋଡ଼େ ବଳୁଆ ଲୋକ ତାର ସୈନ୍ୟ ସାଜି ସେମାନଙ୍କ ଅବୋଧ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଆଧାରରେ ସଂତ୍ରାସ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ  । ଏପରି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଂତ୍ରାସ ଚଳାଇଥିବା ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ  ବାହୁବଳୀମାନଙ୍କର ସହାୟତାରେ ଭାରତର ଅରଣ୍ୟମାନଙ୍କରେ କୃଷିଭିତ୍ତିକ ମାତୃପ୍ରଧାନ ସମାଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ଆଦିମ ଜନଜାତି ଉପରେ କିପରି ଅତ୍ୟାଚାର ଚଳାଇଥିଲେ ତାହାର ଦୀର୍ଘ ତାଲିକାରୁ ରାମାୟଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଗୋଟିଏ ଘଟଣାକୁ  ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଭାବେ ନିଆଯାଇପାରେ । ଋଷି ବିଶ୍ଵାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଖି ପଡ଼ିଥିଲା ଆଦିବାସୀ ମହିଳା ତାଡ଼କାଙ୍କ ନଦୀକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଉର୍ବର ଭୁଇଁଖଣ୍ଡିକ ଉପରେ । ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରେ ସେ ତାକୁ ହତ୍ୟା କରାଇଥିଲେ । ଏହି ଘଟଣାର ସମାଜତାତ୍ତ୍ଵିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ହୋଇନାହିଁ ; କାରଣ ରାମଙ୍କୁ ଭଗବାନ ସଜାଇ ତାଙ୍କ ଆଚରଣକୁ ପ୍ରଶ୍ନାତୀତ କରାଯାଇଛି ।  

ଏପରି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଅତ୍ୟାଚାର ଚଳାଇଥିବା ସେହି ଆର୍ଯ୍ୟମାନେ ଆମ ଆଦିମ ଅଧିବାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବୋଧ୍ୟ ଭାଷାରେ ଯେଉଁ ଶାସ୍ତ୍ର  ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ, ତହିଁର ଉଦ୍ଘୋଷଣ ହେଲା:  ପରମବ୍ରହ୍ମ ସାରା ସଂସାରକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ତଦନୁଯାୟୀ ସଂସାର ଚଳାଇବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ  ବେଦ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି  । ସେହି ପରମବ୍ରହ୍ମ ଯେହେତୁ ସେମାନଙ୍କୁ  ବେଦମନ୍ତ୍ର ଓ ତା’ର ପ୍ରୟୋଗ ଅଧିକାର ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହେତୁ  ସଂସାର ଚଳାଇବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ କର୍ତ୍ତୃତ୍ତ୍ଵକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ମାନିବା ଦରକାର ।

ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ତିଆରି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦର ଉଦ୍ଭବ 

ଏହି କର୍ତ୍ତୃତ୍ଵ  କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ  ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ବାହୁବଳେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କୁ କିପରି ନିଜ ସପକ୍ଷକୁ ଆଣି  ଅନ୍ୟକୁ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ କରି କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇବାର ମାନସିକତା ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟ  ଥିବା ହେତୁ ସେମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୋଲି ଆଖ୍ୟାୟିତ କରିଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ସବୁଠୁ ବଳୁଆ ଓ ନୃଶଂସ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ରାଜା ବନାଇ ତା ସହାୟତାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଆଧିପତ୍ୟ ଚଳାଇଥିଲେ ତାହା ପୂର୍ବରୁ ସୂଚିତ ହୋଇଛି । ଏହିପରି ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ – ଦୁଇ ବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଗଲା ପରେ ଧନ ଆୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ସହଯୋଗ କରିବାକୁ ଲୋକ ଖୋଜାପଡ଼ିଲେ । ବଳରେ ଊଣା କିନ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧିରେ ପ୍ରଖର ଥିବା ଥୋଡ଼େ ଲୋକ ଏମାନଙ୍କ ବଶ୍ୟତା ସ୍ଵୀକାର କରି ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବାକୁ  ସମ୍ମତ ହେବାରୁ ସେମାନଙ୍କୁ  ବୈଶ୍ୟ ବୋଲି ଆଖ୍ୟାୟିତ କରି ଅବଶିଷ୍ଟ ସମଗ୍ର ମାତୃପ୍ରଧାନ ଆଦିମ ଅଧିବାସୀମାନଙ୍କୁ ଶୂଦ୍ର ତାଲିକାରେ ରଖିଥିଲେ ସେହି କର୍ତ୍ତୃବାଦୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦେବତା ସୃଷ୍ଟି କରି ସାଧାରଣ ମଣିଷ ପାଇଁ ଅବୋଧ୍ୟ ବେଦମନ୍ତ୍ର ସହାୟତାରେ ସେମାନଙ୍କ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ଚଳାଇ ସମାଜର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିୟନ୍ତ୍ରକ ଭାବେ ନିଜକୁ ଜାରିକରିଥିଲେ  ।  ଅବଲୀଳାକ୍ରମେ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀ ବାହାରିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜନିଜକୁ ଦେବତା ବୋଲି ବି କହିଲେ । ଏବେ ବି ଗାଁଗହଳରେ “ବ୍ରାହ୍ମଣଦେବତା” ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ । 

ସେମାନଙ୍କ ଆସ୍ଫାଳନ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଗୋଟିଏ ଶ୍ଳୋକ ଯଥେଷ୍ଟ । ତାହା ହେଲା- 

ଦୈବାୟତଂ ଜଗତ୍ସର୍ବଂ   ମନ୍ତ୍ରାଧୀନଂ  ତତ୍ ଦୈବତମ୍ 

ତତ୍   ମନ୍ତ୍ରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧୀନା  ତସ୍ମାତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୈବତମ୍ ॥  

ଅର୍ଥାତ୍ ସମଗ୍ର ଜଗତ ଦୈବର ଅଧୀନ , ଦୈବ ମନ୍ତ୍ରର ଅଧୀନ, ମନ୍ତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣର ଅଧୀନ , ତେଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହିଁ  ଦୈବ ସମ ସମଗ୍ର ସଂସାରର ଅଧିପତି  । ସୁତରାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରମ ନକରନ୍ତି । ବ୍ରାହ୍ମଣେତର ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ନିଜେ ପରିଶ୍ରମ କରି ଯାହା ଉତ୍ପାଦନ ବା ଆହରଣ କରିବେ ତାହା ବ୍ରାହଣମାନଙ୍କ ରୁଚି ଅନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଇ ପୋଷିବେ । 

ଏହାକୁ କ’ଣ ଆଦିମ ଭାରତୀୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କୌଣସି ଅଦୃଶ୍ୟ କର୍ତ୍ତାକୁ  ଗ୍ରହଣ କରୁନଥିଲେ, ଓ ଯାହା କିଛି ଘଟେ ତାହା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାରଣ ହେତୁ ଘଟେ ବୋଲି ନିଃସନ୍ଦେହ ଥିଲେ, ମାନି ନେଇଥିଲେ? 

ନା । 

ଧ୍ଵସ୍ତପ୍ରଜ୍ଞ

ସେମାନଙ୍କ ମତରେ ଏପରି ଆସ୍ଫାଳନକାରୀମାନେ ଥିଲେ ଧ୍ଵସ୍ତପ୍ରଜ୍ଞ । ଯଥା-

ବେଦଂ  ପ୍ରାମାଣ୍ୟଂ କସ୍ୟଚିତ୍ କର୍ତ୍ତୃବାଦଃ

ସ୍ନାନେ ଧର୍ମେଚ୍ଛା ଜାତିବାଦବଲେପଃ

ସନ୍ତାପାରାମ୍ଭଃ ପାପହାନାୟଚେତି

ଧ୍ଵସ୍ତ ପ୍ରଜ୍ଞାନାଂ ପଞ୍ଚଲିଙ୍ଗାନିଜାଡ୍ୟେ ॥ 

ଅର୍ଥାତ୍, ବେଦକୁ  ଅଲଙ୍ଘ୍ୟ ମନେକରିବା , ଯାହାକିଛି ହେଉଛି ତାହା ଜଣେ ଅଦୃଶ୍ୟ କର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ହେଉଛି ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ କରିବା ,  ଧର୍ମ ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ପାଣିରେ ବୁଡ଼ଦେବା , ଜାତିବାଦରେ ଜଡ଼ିତହେବା  ଓ ପାପ ବିମୋଚନ ପାଇଁ  ଓଷାଉପବାସ କରିବା – ଧ୍ଵସ୍ତପ୍ରଜ୍ଞ ବା ବୁଦ୍ଧିଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଲୋକର ଏ ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷଣ । 

ଅତଏବ, କେବଳ ଏବେ ନୁହଁ , ସୁପ୍ରାଚୀନ ଅତୀତରେ ମଧ୍ୟ ହେତୁବାଦୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସ୍ତବତା ଓ ଅନ୍ଧବିଶ୍ଵାସକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ବିବାଦ ଲାଗିରହିଥିଲା । 

 

କୋରାପୁଟ କଫି : ସେଦିନ ଓ ଆଜି

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ

ମୁଁ ଆଜିକାଲି କେବଳ କୋରାପୁଟ କଫି ପିଉଛି ।  ପ୍ରାୟ ୪୪ ବର୍ଷ ତଳେ କୋରପୁଟର କଫି ଉପରେ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ରିପୋର୍ଟ କରିଥିଲି । ତାହା ଏକ ଆକସ୍ମିକ ଆବିଷ୍କାର ଥିଲା । ତେଣୁ, ଆଜି ଯେତେବେଳେ ସେହି କଫି ବ୍ୟବସାୟିକ ଉତ୍କର୍ଷତା ଅର୍ଜନ କରି ଭୁବନେଶ୍ବରରେ ମିଳୁଛି , ମୁଁ ଅନ୍ୟ ସବୁ ମାର୍କାର କଫିକୁ ଭୁଲିଯିବାରେ ଅସ୍ଵାଭାବିକତା କିଛି ହିଁ ନାହିଁ ।  

ତାହା କିପରି ଏକ ଆକସ୍ମିତ ଆବିଷ୍କାର ଥିଲା, ତାହାର ସ୍ମୃତି ଚାରଣ ଏହି ଲେଖାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ । 

ତାରିଖ ଆଉ ମନେ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ୧୯୭୮ର ପ୍ରଥମ ଭାଗ ନିଶ୍ଚୟ ।  ମୋ ସାନ ଶାଳୀର ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ଯାହାଙ୍କ ସହ, ସେ ଥାନ୍ତି କୋରାପୁଟ ସଦର ବ୍ଲକରେ ଜଣେ କ୍ଷେତ୍ର କର୍ମଚାରୀ । ମୋ ଶାଳୀ ପୁରୀ ସହରରେ ଜାତୀୟ ସମର ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ବାହିନୀ (ମହିଳା) ବାଟାଲିଆନରେ ଏପରି ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ପଦବୀରେ ନିଯୁକ୍ତ ଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଠୁ ଅନ୍ୟତ୍ର, ବିଶେଷତଃ କୋରାପୁଟକୁ ବଦଳି ହେବା ଥାଏ ଅସମ୍ଭବ । ସେହି ନବବିବାହିତ ଦମ୍ପତ୍ତିଙ୍କ ଆବେଦନ କ୍ରମେ ସରକାର ମୋ ସଢୁଙ୍କ ବଦଳି କୋରାପୁଟରୁ ପୁରୀ କରିଦେଲେ । 

ପୁରୀରେ ସେତେବେଳେ ମୋର ପାରିବାରିକ ବନ୍ଧୁ ସଚ୍ଚି ରଥ ଥାନ୍ତି ଜିଲ୍ଲାପାଳ । ତାଙ୍କୁ ସରକାରଙ୍କ ଆଦେଶର ନକଲ ଯାଇଥାଏ । ସେ ମୋତେ କହିଲେ, ବଦଳି ଆଦେଶଟି ଅକାମି ହୋଇଯିବ । କାରଣ, ମୋ ସଢୁଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ କୌଣସି ବଦଳିଆ ଦିଆ ଯାଇନଥିବା ହେତୁ, କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ତାଙ୍କ ଦାୟିତ୍ଵ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଇବେ ନାହିଁ । କଣ କରାଯିବ? ମୁଁ ପଚାରିଲି । ସେ କହିଲେ, ତୁମେ ନିଜେ କୋରାପୁଟ ଯାଅ , ସେଠି ଶିନୀ (ଶ୍ରୀନିବାସ ରଥ) ଜିଲ୍ଲାପାଳ। ତାଙ୍କୁ ତମେ ନିଜେ କହିଲେ, ସେ ହୁଏତ ବଦଳିଆକୁ ଅପେକ୍ଷା ନକରି ଦାୟିତ୍ଵ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଇଦେଇ ପାରନ୍ତି । ଶ୍ରୀନିବାସ ରଥ ଆଠଗଡ଼ରେ ମୋ ପଡ଼ିଶା । ତାଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା ରଖି କୋରାପୁଟ ବାହାରିଲି । ପ୍ୟାରୀ ମୋହନ ମହାପାତ୍ର ଥିଲେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ଯୋଜନାର ମୁଖ୍ୟ । ତାଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଭଲ ଥିଲା । କୋରାପୁଟରେ ତାଙ୍କ ଅତିଥିଶାଳାରେ ରହଣି ଓ ତାଙ୍କ ଦପ୍ତରର ଗୋଟିଏ ଜିପ୍ ମୋତେ ମିଳିଗଲା ।  ମୋ ସଢୁଙ୍କ ଠିକଣା ଜାଣିବାକୁ ଓ ଦାୟିତ୍ଵ ହସ୍ତାନ୍ତରୀକରଣରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ ବୋଲି କହିବାକୁ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ସଦର ବିଡ଼ିଓଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଭାବିଲି । ବିଡ଼ିଓ ଆସନରେ ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି ସେ ମୋ ଭଣଜା ପ୍ରମୋଦ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ । ସେଠାରେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖି ଉଭୟେ ଆକସ୍ମିକ ଆନନ୍ଦରେ ହଜିଗଲୁ । ଦୁହେଁ ଯାଇ ଶ୍ରୀନିବାସ ରଥଙ୍କୁ ଭେଟିଲୁ । ଦାୟିତ୍ଵ ହସ୍ତାନ୍ତରୀକରଣ ଆଦେଶ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ମିଳିଗଲା । ପ୍ୟାରିବାବୁ ଦେଇଥିବା ଜିପ୍ ନେଇ ମୁଁ ବାହାରିଲି ମୋ ସଢୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରହଣି ସ୍ଥାନରୁ ଆଣିବା ପାଇଁ । ସେ ରହୁଥିଲେ ଦାମନଯୋଡି ସନ୍ନିକଟ ମାଥାଲପୁଟରେ । ବାର ତେରଟି ପାହାଡ଼ ଟପି ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳରେ ପାହାଞ୍ଚିଲି । ଫେରିଲା ବେଳେ ଭାଲୁ କବଳରୁ ବଳିଆ କୁକୁର ବଞ୍ଚାଇଥିବା ଏକ ଯୁବକର ରକ୍ତାକ୍ତ ଦେହକୁ କିଛି ଲୋକ ଏକ ଦୋଳାରେ କୋରାପୁଟ ଡାକ୍ତରଖାନାକୁ  ନେଉଥିବା ଦେଖି ସେମାନଙ୍କୁ ଆହାତ ସହ ମୋ ଗାଡ଼ିରେ ଆସିବାକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇଲି ।  ଆହତ ସହ ତା ବୋଉ ଓ ଆଉ ଦୁଇଜଣ ଆସିଲେ ।  ସେ ଅଭିଜ୍ଞତା ଅନ୍ୟ ଏକ ଲେଖାରେ ଲେଖିବି । ବାଲକୋ ପାଇଁ ସର୍ଭେ ଚାଲିଥାଏ । ସେହି ଜଙ୍ଗଲଭରା ପାହାଡ଼ି ରାସ୍ତାର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ନାଲି ନାଲି ଫଳ ଭରା ବୁଦା । ସେଗୁଡ଼ା କି ଫଳ ବୋଲି ପଚାରିଲି । ସେହି ଲୋକମାନେ କହିଲେ – କଫି ଫଳ , ଯାହା ତାଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲରେ ଭର୍ତ୍ତି । ତାକୁ ସେମାନେ ଶୁଖାଇ, ଭାଜି, ଶିଝାଇ , ଶିଝା ପାଣିକୁ ପିଅନ୍ତି ।  ତହିଁରୁ କିଛି ଆଣିବାକୁ ମୁଁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିବାରୁ ସେହି ଲୋକମାନେ ଗାଡ଼ିରୁ ଓହ୍ଲାଇ ସେମାନଙ୍କ ଗାମୁଛା କାନିରେ କାନିଏ ଲେଖାଏଁ ଆଖି ପିଛୁଳାକେ ତୋଳି ପକାଇଲେ । ଅଧବସ୍ତାଏ ହୋଇଥିଲା । ବ୍ରହ୍ମପୁର ମହିଳା କଲେଜରେ ଅର୍ଥନୀତିର ଅଧ୍ୟାପିକା ଥିବା ମୋ ଧର୍ମ ଭଉଣୀ ଶୋଭା ଅଧିକାରୀ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ଝିଅ । ସେ ଫଳ ରୋଷ୍ଟ କରି ତହିଁରୁ କଫି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ପିଅନ୍ତି ।  ମୁଁ ଆଣିଥିବା କଫି ଫଳରୁ କିଛି ପାଇ ସେ ଖୁବ୍ ଖୁସି ହୋଇଥିଲେ ଓ ତାହା ହିଁ ମୋତେ ନିଶ୍ଚିତ କରିଦେଲା ଯେ, ସେଗୁଡ଼ିକ  କଫି ଫଳ ଓ କୋରାପୁଟ ଜଙ୍ଗଲରେ ତାହା ପ୍ରକୃତିଜାତ, ଯେମିତି ଟିଗିରିଆରେ  କଳାପିଠିଆ ଛତୁ ।  

ଇମର୍ଜେନ୍ସି ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲେଖୁଥିବା ହେତୁ ମୁଁ କାମ କରୁଥିବା ସଂବାଦପତ୍ର  ସରକାରୀ ଚାପରେ ମୋର ନିଯୁକ୍ତି ସଙ୍କଟ ଘଟାଇଥାଏ । ‘ଦି ନିୟୁଜ ସିଣ୍ଡିକେଟ’ (The News Syndicate) ନାମକ ଏକ ନିୟୁଜ ଏଜେନ୍ସି ଗଢି ସେହି ମାଧ୍ୟମରେ ମୁଁ ସଂବାଦ ବିତରଣ କରୁଥାଏ । ତାହାରି ଖବର ଭାବେ ମୁଁ କୋରାପୁଟର କଫି କଥାଟି ରିପୋର୍ଟ କରିଥିଲି । ମାତୃଭୂମି ଓ ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ମୋ ସହ ଶିଲ୍ପ ବିବାଦରେ ଜଡ଼ିତ ନିୟୁଜ ଅଫ୍ ଦି ୱାର୍ଲ୍ଡରେ ମୋ ଏଜେନ୍ସିର ନାମ ନଦେଇ ତହିଁର ବାର୍ତ୍ତା ସମ୍ପାଦକ ମଧ୍ୟ ତାହା ପ୍ରକାଶ କରାଇ ଅଣଓଡ଼ିଆ ପାଠକମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଖବରଟି ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । 

ଯାହାହେଉ, ଭଜା ହୋଇଥିବା କଫି ମଞ୍ଜି ଲଘୁ ଉତ୍ତାପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ଧରି ଧୀରେ ଧୀରେ ନିର୍ଯ୍ୟାସ ନିର୍ଗତ ସ୍ଥିତି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ପରି କୋରାପୁଟର ସେହି କଫି ଖବରଟି ଧୀର ଗତିରେ କେଉଁଠି ନାଁ କେଉଁଠି କାହା ମଗଜରେ ରେଖାପାତ କରିଥାଇପାରେ, ଯଦ୍ଦ୍ବାରା ୨୦୧୦ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କୃତି କଫି (Kruti Coffee)   ‘କଳିଙ୍ଗ ସୁନା’ (Kalinga Gold) ନାମରେ କୋରାପୁଟ କଫି ବିତରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ ୨୦୧୯ରୁ ଟ୍ରାଇବାଲ୍ କଫି ହାଉସ୍ ‘କୋରାପୁଟ କଫି’ ନାମରେ ଏହା ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଉଛି ।  

କୃତିର ହେଉ ବା ଟ୍ରାଇବାଲ୍ କଫି ହାଉସର ହେଉ, ସକାଳୁ ଉଠି ମୁଁ ଦୁଇ କପ୍ କଫି କରେ ; ସବିତାରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ କପେ ଓ ମୋ ପାଇଁ କପେ । ସ୍ଵାଦରେ ଅତୁଳନୀୟ , ଗୁଣରେ ଅନୁପମ । 

ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରକୃତିକ ବିଭବ ହେଲା କଫି । ତାର ବାସ୍ନା ଓଡ଼ିଆ ଓଡ଼ିଆ ଲାଗେ, ତାର ସ୍ଵାଦ ଓଡ଼ିଆ ଓଡ଼ିଆ ଲାଗେ, ତାର ମହକ ମନ ଭରିଦିଏ ଓଡ଼ିଆତ୍ଵର ଆନନ୍ଦରେ । ଗରମ ଗରମ ଯେପରି, ଶୀତଳ କଫି ବି ସେପରି ମନୋମୁଗ୍ଧକର ।  ସେଦିନର ସ୍ମୃତି ଆଜିର କଫିକୁ ସ୍ଵାଦମୟ କରେ । 

ଡ. ମାୟାଧର ମାନସିଂହ : ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତା, ବୁଦ୍ଧ ଓ ଚକ୍ରଧର ମହାପାତ୍ର

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ

ଡ. ମାୟାଧର ମାନସିଂହ ଥାନ୍ତି ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ପାର୍ଟିର ମୁଖପତ୍ର ଦୈନିକ ସ୍ଵରାଜ୍ୟର ସମ୍ପାଦକ । ମୁଁ ସହକାରୀ ସମ୍ପାଦକ ଥାଏ । ଲୁଇସ ରୋଡ଼ରେ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ପାର୍ଟି ନେଇଥିବା ଏକ ଭଡ଼ାଘରେ ଆମେ ଉଭୟେ ରହୁଥାଉ । ଦିନେ ସେ ମୋତେ ପଚାରିଲେ, ସୁଭାଷବାବୁ, ଆପଣ ଚକ୍ରଧର ମହାପାତ୍ରଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି? ମୁଁ ମନା କଲି । ସେ କହିଲେ, ଆପଣ ସନ୍ଧ୍ୟା ୫ଟା ବେଳକୁ ବସାରେ (ସେହି ଭଡ଼ାଘରେ) ଥିବେ; ସେ ଆସିଲେ ଆମେ ମିଶିକି କିଛି ଆଲୋଚନା କରିବା । ସେ ଆପଣଙ୍କ ଗଡ଼ଜାତିଆ ଲୋକ । ଘର ନରସିଂହପୁର ।

ଠିକ୍ ସମୟରେ ଦେଖାହେଲା । ତାଙ୍କ ତିଗିରିଆ-ସମ୍ପର୍କ ଓ ମୋ ବାପାଙ୍କ ସହ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବନ୍ଧୁତା ଆମ ଉଭୟଙ୍କ ଭିତରେ ଏହି ଆକସ୍ମିକ ଦେଖା ସାକ୍ଷାତକୁ ଆନନ୍ଦମୟ କଲା ।

ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଆଲୋଚନା । ଡ଼. ମାନସିଂହ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ, ବୁଦ୍ଧ ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନ୍ମିତ ପରି ଲାଗନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଗବେଷଣା ଦ୍ଵାରା ତାହା ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବାକୁ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷେ ସମୟ ଓ ଦୈହିକ ଶକ୍ତିର ଅଭାବ । ତେଣୁ ସେ ଏହି ଦିଗରେ ଗବେଷଣା କରନ୍ତୁ, ସେ ସବୁ ପ୍ରକାର ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ । ଚକ୍ରଧରବାବୁ ଆଗ୍ରହର ସହ ରାଜି ହେଲେ ।

ଲୁଇସ ରୋଡ଼ର ସେହି ଘରେ ପ୍ରତି ସପ୍ତାହରେ ବୈଠକ ବସେ। ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଉପଲବ୍ଧିକୁ ପରିପୁଷ୍ଟ କରାଯାଏ ଓ ଆଉ କି କି ତଥ୍ୟ କିପରି ଠିକାଇବାକୁ ହେବ, ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଏ । ମୋର ପରମ ସୌଭାଗ୍ୟ ଯେ, ସରଜମିନ ତଦନ୍ତରେ ମୁଁ ସେହି ଐତିହାସିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସହ ସାମିଲ ହୋଇପାରୁଥିଲି ।

ସେହି ସମୟରେ ଡ। ମାନସିଂହ ଭାବିଲେ, ଯେତିକି ତଥ୍ୟ ମିଳିଲାଣି ତାକୁ ଏକ ପରିଚୟାତ୍ମକ  ମୁଦ୍ରିତ ରୂପ ଦେଇ ବିଭିନ୍ନ ସୂତ୍ରରୁ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଲୋଡ଼ା ଯିବା ଉଚିତ । ତାହା ହିଁ ହେଲା ।

ବହିଟି ଦରସମାପ୍ତି ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଇ ବହୁ ସ୍ୱନାମଧନ୍ୟ ଗବେଷକ ଓ ସମ୍ବାଦିକଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରାକ୍ ଆକଳନ ପାଇଁ ଡ. ମାନସିଂହ ହିଁ ତାହାକୁ ପଠାଇଥିଲେ ।

ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ବହିଟି ଯେତେବେଳେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା – କଟକର ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ – ମୁଁ ତତ୍କାଳ ତାହା କିଣିଥିଲି । ମୋ ସହଯୋଗର ତହିଁରେ ସାମାନ୍ୟ ସ୍ୱୀକୃତି ନଥିଲା। କିନ୍ତୁ ତହିଁରେ ମୋର ଦୁଃଖ ବି ନଥିଲା । କାରଣ, ସରଜମିନ ଗବେଷଣାର ଯେଉଁ କୌଶଳ ମୁଁ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ ବାସ୍ତବରେ ପାଇଥିଲି, ଯାହା ମୋତେ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଅନୁସନ୍ଧାନୀ ସାମ୍ବାଦିକ ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛି, ତାହା ଏତେ ମହାର୍ହ ଯେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଚିରକାଳ ଋଣୀ । କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖ ଲାଗିଲା, ସେ ସେହି ବହିଟିରେ ଡ. ମାନସିଂହଙ୍କ ପ୍ରତି ସାମାନ୍ୟ କୃତଜ୍ଞତା ବି ଜ୍ଞାପନ କରିନଥିଲେ ।

ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହା ଅନୁଚିତ ବୋଲି କହିଥିଲି । ସେ ଦୁଃଖ କରିଥିଲେ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂସ୍କରଣରେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସଂଶୋଧନ ନିଶ୍ଚୟ କରିବେ ବୋଲି କହିଥିଲେ ।

ତାହା କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଜୀବଦ୍ଦଶାରେ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ ।

ଆଜି ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ଅସୀମ ରୂପକଲ୍ପ ସେହି ଡ. ମାନସିଂହଙ୍କ ଜୟନ୍ତୀରେ, ଭାବୁଛି, ଚକ୍ରଧର ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ପୁସ୍ତକ The Real Birthplace of Buddha ପଛର ଏହି ଅପ୍ରକଟିତ ସତ୍ୟ ସଭିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖିଦେବା ଉଚିତ ହେବ; କାରଣ , ମୋ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଯାହା, କେତେବେଳେ ଯଦି ମୁଁ ଆଖି ବୁଜିଦିଏ, ଏହା ଆଉ ଲୋକେ ଜାଣିବେନି ।

 

ହୋରୀ // ରଙ୍ଗର ନୁହଁ , ରକ୍ତର

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ
ହୋରୀ ରଙ୍ଗର ଖେଳ ନୁହେଁ, ରକ୍ତର ଖେଳ । ଶୋଷକର ରକ୍ତରେ ପିଚ୍କାରୀ ଖେଳିଥିଲେ ଷୋଳସହସ୍ର ନାରୀ ଯାହାର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି ମହାଭାରତର ସଭାପର୍ବରେ । ମଣିପର୍ବତରେ ଏକ ଦୁର୍ଭେଦ୍ୟ ଦୁର୍ଗ ତିଆରିକରି ଯୌନପିଶାଚ ଭୌମାସୁର ସେଠାରେ ଷୋଳସହସ୍ର ଯୁବତୀଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରି ରଖି ଯଦ୍ଦୃଛା ସଂଭୋଗ କରୁଥିଲା । ତାର ସହଯୋଗୀ ମୁରାସୁର ସେହି ଦୁର୍ଗ ଚାରିପଟେ ୬୦୦୦ ଫାଶ ଲଗାଇଥିଲା , ଯହିଁରେ ଖଞ୍ଜା ଥିଲା ଏପରି ସୁତୀକ୍ଷ୍ନ ଛୁରି ଯେ, ଯେ ବି ସେ ଦୁର୍ଗ ପାଖକୁ ଯାଉଥିଲା, ଫାଶରେ ଛନ୍ଦିହୋଇ ଛୁରୀରେ କଟି ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରୁଥିଲା । ତ୍ଵଷ୍ଟାଙ୍କ ଝିଅ କଶେରୁଙ୍କୁ ଭୌମସୁର ଅପହରଣ କରି ସେହି ଦୁର୍ଗକୁ ନେଇଗଲା । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଚକ୍ରରେ ସେହି ଫାଶଗୁଡ଼ିକୁ କାଟି କଶେରୁ ସମେତ ସେହି ୧୬୦୦୦ ବନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଯୌନ ଶୋଷଣରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ ଓ ସେହି ଅତ୍ୟାଚାରୀମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ । ପିଚ୍କାରୀ କରି ସେହି ଅତ୍ୟାଚାରୀମାନଙ୍କ ରକ୍ତରେ ହୋରୀ ଖେଳିଥିଲେ ଅତ୍ୟାଚାରିତା ନାରୀମାନେ । ଅତ୍ୟାଚାରୀ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଗ୍ରାମ କଲାବେଳେ ଆମେ ଓଡ଼ିଆଏଁ ପ୍ରାୟତଃ କହିଥାଊଁ , “ରକ୍ତରେ ହୋରୀ ଖେଳିବି, ମନେ ରଖ୍ ।”

ଶୋଷକ-ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ବ୍ୟାଧମାନେ ହୋରୀକୁ ରଙ୍ଗର ପର୍ବ ବୋଲି କହି ଏହି ଲୋକପର୍ବର ଐତିହ୍ୟଠାରୁ ଆମକୁ ଦୂରେଇ ରଖିଛନ୍ତି ; କାରଣ, ଶୋଷଣର ଶେଷ ପାଇଁ ଦିନେ ଯେ  ଖେଳା ହେବ ଅସଲ ହୋରୀ – ରକ୍ତର ହୋରୀ  – ହୁଏତ ଏହି ଆଶଙ୍କା ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଅଛି । 

orissamattersରେ ୨୦୧୪ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୭ରେ ମୁଁ ଲେଖିଥିଲି

Holi is not a festival of color; by origin, it is celebration of squirting in blood of the oppressor

ବହିର ବାସ୍ନା

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ

ପୁରୁଣା ଫଟୋ ଖୋଜୁ ଖୋଜୁ ଏଇଟି ମିଳିଗଲା ।

ବହିଗୁଡ଼ିକର ବାସ୍ନାରେ ଯେଉଁ ରୋମାଞ୍ଚ ଭରିହୋଇଥାଏ, ତାହା ଅଧିକ ମଧୁମୟ ହୋଇଉଠେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ପାଉଥିବା କେହି ଜଣେ ପାଖରେ ଥିଲେ । ସବିତାରାଣୀ ଓ ମୋ ଭିତରେ ଫରକ ହେଲା, ବହିଟିଏ ପାଇଲେ ମୁଁ ତା ଉପରେ ଆଖିଗଡ଼େଇ ରଖିଦିଏ; ପରେ ସମୟ କରି ମନଦେଇ ପଢେ । ସବିତାରାଣୀ ଏକା ଲୟରେ ଶେଷଯାଏଁ ପଢନ୍ତି । ବେଳେବେଳେ ସେ ହିଁ ମୋତେ ବତାଇ ଦିଅନ୍ତି କେଉଁ ବହିରେ କେଉଁ କଥାଟି କେଉଁଠି ଅଛି ।

ଏ ଫଟୋଟି ମହାବାତ୍ୟା ପୂର୍ବର । କାରଣ ମହାବାତ୍ୟା ପରେ ମୋ ପଢାଘରର ବହିଥାକ ବଦଳିଯାଇଛି । ମହାବାତ୍ୟା ପରେ କାଗଜକଲମରେ ଲେଖା ସମ୍ବାଦିକତା ଛାଡ଼ି  orissamatters.com ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ମୁଁ ଆମ ରାଜ୍ୟରେ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଆଧାରିତ ସମ୍ବାଦିକତାକୁ ଜନ୍ମଦେଇଛି ଓ ତଦ୍ଦ୍ଵାରା ଏକ ନୂଆ ସାମ୍ବାଦିକୀୟ ଯୁଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । କିନ୍ତୁ ବହିର ବାସ୍ନା ମୋତେ ଏବେ ବି ରୋମାଞ୍ଚିତ କରୁଛି ଓ ସବିତାରାଣୀ ଏବେ ବି ମୋର ପାଠକୀୟତାର ଶକ୍ତି ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି ।

ବିଧାନସଭା ପରିସର କୌଣସି ରଙ୍ଗଶାଳା ନୁହେଁ, ସିକନ୍ଦର ଆଲାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ହଟାଯିବା ଦରକାର

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ 

କରୋନା କବଳରେ ଲୋକେ ଯେତେବେଳେ ଅଭୂତପୂର୍ବ ସରକାରୀ ଜୁଲୁମର ଶିକାର ହୋଇଚାଲିଥିଲେ, ନବୀନବାବୁଙ୍କ ଗୋଡ଼ାଣିଆମାନଙ୍କର ଏପରି ଡେଣା ଲାଗିଯାଇଥିଲା ଯେ, ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭାର ପବିତ୍ର ପରିସର ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିବଳରେ ରଙ୍ଗଶାଳା ପାଲଟିଗଲା । ଏହି ପରିସରରେ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ସିକନ୍ଦର ଆଲାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ ଏହା ହିଁ ସୂଚାଉଛି ।

ବର୍ତ୍ତମାନର ବାଚସ୍ପତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାରାୟଣ ପାତ୍ର ଏକଦା ଗର୍ବର ସହ ନିଜକୁ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଚାକର ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ଏହି ଚାକରାମୀ କାଏମ ରଖିବା ପାଇଁ ନିଜ ଆଡୁ କିମ୍ବା ନବୀନବାବୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହି ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରାଇଛନ୍ତି ତାହା ସେ ନିଜେ ପ୍ରକାଶ କରିବା ଉଚିତ ।

ଆମ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପାବନପୀଠ ଆମ ବିଧାନସଭା । ଯେଉଁ ମୂର୍ତ୍ତି ରଙ୍ଗଶାଳାର ଶୋଭାବର୍ଦ୍ଧନ କରିପାରନ୍ତା ତାକୁ ଏହି ପୀଠର ରାଜନୈତିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ବିନାଶରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବା ଆମ ରାଜନୈତିକ ସାର୍ବଭୌମତା ପ୍ରତି ଜଘନ୍ୟ ଅପମାନ ।

ମୁଁ ଓ ମୋର ପରିବାର ସିକନ୍ଦର ଆଲାମଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ, ଯେମିତି ଅନୁରକ୍ତ ତାଙ୍କ ସମସାମୟିକ ଚିତ୍ତ ଜେନା, ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି , ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କର, ପ୍ରଣବ ପଟ୍ଟନାୟକ, ଶ୍ୟାମାମଣି ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ପାଇଁ । କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ନୁହଁ ଯେ, ଏମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଯିଏ ଯେତେବେଳେ ଆଖିବୁଜିବେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ବିଧାନସଭାରେ ସ୍ଥାପିତ ହେବ ।

ନିଜ ଭାଷାରେ ସମସ୍ତ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ସୃଷ୍ଟି ସକାଶେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଵର ତୋଳିଥିଲେ ଘୁମୁସରର ଦୀନବନ୍ଧୁ ପଟ୍ଟନାୟକ । ଯଦି ବିଧାନସଭା ପରିସରରେ ବିଧାୟକ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରିବା ପାଇଁ କାହାର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା, ଉଚିତ ଥିଲା ଦୀନବନ୍ଧୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ ।

ଦେଶ ସ୍ଵାଧୀନ ହେବା ପରେ ଓଡ଼ିଶାର ପରିଚାଳନା ସକାଶେ ଓଡ଼ିଆ  ଭାଷାକୁ ସରକାରୀ ଭାଷା କରିବାକୁ ଆଇନ ପ୍ରଣଯନ ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ ବରଗଡ଼ (ପୁର୍ବ)ର ପ୍ରତିନିଧି ପଣ୍ଡିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ମିଶ୍ର । ଯଦି ବିଧାନସଭା ପରିସରରେ ବିଧାୟକ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରିବା ପାଇଁ କାହାର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା, ଉଚିତ ଥିଲା ଏହି ପଣ୍ଡିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ମିଶ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ ।

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଶାସନ ଚାଲିବା ସୁବିଧାଜନକ ହେବ ବୋଲି ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଚିନ୍ତା କରି ଓଡ଼ିଆ ଟାଇପରାଇଟର ତିଆରି କରିଥିଲେ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ରଙ୍ଗଲାଲ ମହାପାତ୍ର । ଯଦି ବିଧାନସଭା ପରିସରରେ ବିଧାୟକ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରିବା ପାଇଁ କାହାର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା, ଉଚିତ ଥିଲା ଏହି ରଙ୍ଗଲାଲ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ ।

ଏହି ତିନି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପାଦତଳେ ବିଧାନସଭା ପରିସରରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବିଧାୟକମାନଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେବା ପାଇଁ ଯଦି ଏମାନଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରାଇଥାନ୍ତେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ବା ବାଚସ୍ପତି, ତେବେ ବିଧାନସଭା ପରିସରର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ବଢିଥାନ୍ତା।

ବିଧାନସଭା ରାଜ୍ୟର ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଶାସନ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ । ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଶାସନ ପାଇଁ ଯାହାଙ୍କର ଅବଦାନ ସ୍ମରଣୀୟ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବିଧାୟକମାନେ ତାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରି ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତି ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ସକାଶେ ବିଧାନସଭା ପରିସରରେ ସେହିମାନଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ରଖାଯାଇପାରେ, ଅନ୍ୟ କାହାରି ବି ନୁହେଁ ।

ବିଧାନସଭା ପରିସରରେ ନବୀନବାବୁଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ବହୁ ଜାଗା ମାଡ଼ିବସିଛି , ଯେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶାରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିବା ସବୁ ଦିବଙ୍ଗତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସେଠାରେ ଏଯାଏଁ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇନାହିଁ କି ସ୍ଥାପନ କରାଯିବାର କୌଣସି ପ୍ରସ୍ତାବ ନାହିଁ  । ଏବେ ସିକନ୍ଦର ଆଲାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ ହୋଇଗଲା, ଯେତେବେଳେ ସେହି କିସମର ସବୁ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞଙ୍କ ମରଣୋତ୍ତର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ବିଧାନସଭା ପରିସର ବ୍ୟବହୃତ ହେବ ବୋଲି କୌଣସି ନୀତିଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ ।

ବିଧାନସଭାର ସ୍ଥିତି ବର୍ତ୍ତମାନ କ’ଣ? ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶୈଳୀରେ ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ କରି ରାଜ୍ୟ ଚଳାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏହା ତ ଜଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଚିଡ଼ିଆଖାନାରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇସାରିଥିବା ପରି ଲାଗୁଛି !

ବିଧାନସଭାର ନେତା ଭାବେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, ଓ ତାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିୟନ୍ତା ଭାବେ ବାଚସ୍ପତି ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ସମ୍ମୁଖରେ ଏହା ଉପରେ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ରଖନ୍ତୁ ।

ସିକନ୍ଦର ଆଲାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବିଧାନସଭା ପରିସରରୁ ବାହାର କରାଯାଇ ସଂଗୀତଜଗତ ସହ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ ରବୀନ୍ଦ୍ର ଭବନ, ଓଡ଼ିଶୀ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର, ସଂସ୍କୃତି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିସର ବା ସଂଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିସରରେ ରଖାଯାଉ ଅଥବା ଦିବଙ୍ଗତ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞମାନଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ନିରୂପଣ କରାଯାଇ ତାକୁ ସଂଗୀତ-ଉଦ୍ୟାନ ବୋଲି କୁହାଯାଉ, ଯେଉଁଠି ଆଲାମଙ୍କ ସମେତ ଦିବଙ୍ଗତ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞମାନଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇପାରେ ।

ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ବାଚସ୍ପତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାରାୟଣ ପାତ୍ର ଓଡିଶାକୁ ନିଜ ନିଜ ବାପାଙ୍କ ଜମିଦାରୀ ମନେ ନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ପଦବୀ ପ୍ରଦାନ କରିଥିବା ଏକ ମହାନ ଜାତିର ରାଜ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତୁ ।  

ଆଗାମୀ ଅଧିବେଶନରେ ବିଧାୟକମାନେ ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତୁ ଓ ରାଜଧାନୀରେ – ରାସ୍ତା କଡ଼ରେ ହେଉ ବା ସରକାରୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ପରିସରରେ – ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଏକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକାରୀ ଆଇନ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଣୟନ କରନ୍ତୁ । ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଧାନସଭା ପରିସରରୁ ସିକନ୍ଦର ଆଲାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ବାହାର କରି ଅନ୍ୟତ୍ର ସାଇତିରଖାଯାଉ ।

ବୁଦ୍ଧ ଯେ ଜଗନ୍ନାଥ, ନାଗାର୍ଜୁନ ବେଶ ତାର ସଂକେତ ଦିଏ

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ

ଆଜି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନାଗାର୍ଜୁନ ବେଶ ।

ନାଗାର୍ଜୁନ କିଏ?

ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ତିରୋଧାନ ପରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମକୁ ଯିଏ ସମ୍ଭାଳିଥିଲେ ସେ ହେଲେ ନାଗାର୍ଜୁନ । ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇନି , ଶୂନ୍ୟତାକୁ ଘଟାନ୍ତର ହୋଇଛି ବୋଲି କହି ଯିଏ ଶୂନ୍ୟବାଦ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ସେ ହେଲେ ନାଗାର୍ଜୁନ । ତାଙ୍କ ହେତୁ ବୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ମହାଶୂନ୍ୟବ୍ୟାପୀ ଗୁରୁ ।

ବେଦବାଦୀମାନଙ୍କ କବଳରୁ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏହା ହିଁ ଥିଲା ତତ୍କାଳୀନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପନ୍ଥା । ସେଥିପାଇଁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଓଡ଼ିଶାରେ ଶୂନ୍ୟବାଦର ଏତେ ଆଦର । ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବତ୍ର ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶ ତଳେ ବୁଦ୍ଧୀୟ ମାତୃତତ୍ତ୍ଵର ପୂଜା । ଠାକୁର ନଥାଇ ପାରନ୍ତି ଓଡ଼ିଶାର କୌଣସି ଗାଁରେ, କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମ ଦେବତୀ ନଥାଇ କୌଣସି ଗାଁ ନାହିଁ । ସବୁ ଗ୍ରାମ ଦେବତୀ ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶ ତଳେ, ଗଛ ମୂଳେ । ତାଙ୍କୁଇ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଚାଲିଥାଏ ଗାଁର ଜୀବନ । ବୁଦ୍ଧ ଆଦିତ୍ୟ । ଆଦିତ୍ୟ ଗୋତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ (ଆଦିଚାନାମା ଗୋତ୍ତେନ) ବୋଲି ସେ ନିଜର ପରିଚୟ ଦେଲାବେଳେ କହିଥିଲେ ବିମ୍ବିସାରଙ୍କୁ । ତେଣୁ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିବାସ ଶୂନ୍ୟରେ । ତେଣୁ କାୟାତ୍ୟାଗ ପରେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଆସ୍ଥାନ ଶୂନ୍ୟରେ । ଏହା ହିଁ ଥିଲା ନାଗାର୍ଜୁନଙ୍କ ବୁଦ୍ଧୋତ୍ତର ବୌଦ୍ଧଦର୍ଶନ – ଶୂନ୍ୟତା ।

ଓଡ଼ିଶା ହୋଇଉଠିଥିଲା ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଦର୍ଶନର ପବନ ପୀଠ । ତା ସତ୍ତ୍ୱେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଓଡ଼ିଶାମାଟିରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇ ଚାଲିଥିଲା ; କାରଣ ବେଦବାଦୀମାନେ ମଣିଷର ସବୁ ଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ ଗୋଟେ ଗୋଟେ ଦେବତା ବାଢୁଥିଲେ । ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଲୋକେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ସମ୍ବଲପୁର (ସମ୍ବଳକ)ର ଦାର୍ଶନିକ ଅଧିପତି ବୌଦ୍ଧାଚାର୍ଯ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଭୂତି ନାଗାର୍ଜୁନଙ୍କ ଶୂନ୍ୟତା ତତ୍ତ୍ଵକୁ ଟାଣି ଆଣି ଏକ ପୂଜନୀୟ ବିଗ୍ରହରେ ପରିଣତ କଲେ ଓ ତାର ନାମ ଦେଲେ ଜଗନ୍ନାଥ । ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନସିଦ୍ଧି ଗ୍ରନ୍ଥର ପ୍ରଥମ ଶ୍ଳୋକଟି ଗଗନୋପମ ଗୁରୁ (ଶୂନ୍ୟଦେହୀ ଗୁରୁ) ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଜଗନ୍ନାଥ ରୂପେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରି ପୂଜନୀୟ କରାଇଛି ; ଯଥା-
ପ୍ରଣିପତ୍ୟ ଜଗନ୍ନାଥଂ ସର୍ବାଜିନବରାର୍ଚ୍ଚିତମ୍
ସର୍ବବୁଦ୍ଧମୟଂ ସିଦ୍ଧିବ୍ୟାପିନଂ ଗଗନୋପମମ୍ ।। ୧॥

ଏପରିଭାବେ ବୁଦ୍ଧ ଜଗନ୍ନାଥହୋଇ ବୌଦ୍ଧତନ୍ତ୍ର (ବଜ୍ରଯାନ)ର ହେଲେ ପୂଜନୀୟ ବିଗ୍ରହ ।

ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଭୂତିଙ୍କ ଭଉଣୀ ଓ ଶିଷ୍ୟା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କରା ଥିଲେ ସୋନପୁରର ଅଧିଶ୍ଵରୀ । ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ବଜ୍ରଯାନ ତତ୍ତ୍ଵକୁ ଆହୁରି ପ୍ରାଞ୍ଜଳ କରି ସୃଷ୍ଟିକଲେ ସହଜଯାନ, ଯାହା ବେଦର କର୍ତ୍ତୃବାଦ ବିପକ୍ଷରେ ସୃଷ୍ଟିକଲା ଓଡ଼ିଶାର ମୈଥୁନବାଦ । ଏହି ସହଜଯାନ ତତ୍ତ୍ଵରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବଜ୍ରଯାନୀୟ ତତ୍ତ୍ଵ ଫେଣ୍ଟି ହୋଇ ଜଗନ୍ନାଥ ତତ୍ତ୍ଵ (Cult of Jagannatha) ମୈଥୁନବାଦ ଆଧାରିତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଭୂତି ସୃଷ୍ଟିକରିଥିବା ଜଗନ୍ନାଥ ଦର୍ଶନ ଯେଉଁ ସମୟ ନେଇଥିଲା ସେହି ସମୟ ହେଉଛି ସୋନପୁରରେ ଜଗନ୍ନାଥ “ପାତାଳୀ” ହୋଇଥିବାର ସମୟ ।

ବେଦର କର୍ତ୍ତୃବାଦ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଓଡ଼ିଶାର ମୈଥୁନବାଦ ଏକ ଅପରାଜେୟ ଦର୍ଶନ ତତ୍ତ୍ଵ ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ତତ୍ତ୍ଵ ବିକଶିତ ହୋଇପାରିନଥାନ୍ତା ଯଦି ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ତିରୋଧାନ ପରେ ନାଗାର୍ଜୁନ ଶୂନ୍ୟବାଦ ସୃଷ୍ଟି କରି ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଗଗନୋପମ କରିଦେଇନଥାନ୍ତେ । ସୁତରାଂ କୃତଜ୍ଞ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ନାଗାର୍ଜୁନଙ୍କୁ ବୌଦ୍ଧ ଦର୍ଶନର ପ୍ରଥମ ବୁଦ୍ଧୋତ୍ତର ରକ୍ଷାକାରୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣକରି ଶ୍ରୀ ବୁଦ୍ଧ-ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ନାଗାର୍ଜୁନ ରୂପରେ ଦେଖେ । ତା ଆଖିରେ ନାଗାର୍ଜୁନଙ୍କ ଶୂନ୍ୟତାର ସ୍ଥୂଳ ରୂପ ହେଲେ ଶୂନ୍ୟଦେହୀ ଦୟାଳୁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ପୂଜନୀୟ ବିଗ୍ରହ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ । ସେଥିପାଇଁ ଶୂନ୍ୟ ସଂହିତାରେ କୁହା ହୋଇଛି:
“ଶୂନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଦୟାଳୁ ଅଟଇ / ଶୂନ୍ୟ ପୁରୁଷ ସର୍ବଘଟେ ରହି //“
ପୁନଶ୍ଚ କୁହା ହୋଇଛି :
ବୁଦ୍ଧ ରୂପେ ମହୋଦଧି କୂଳେ / ଭୋଗ ବିଳସିବୁ ତୁ ସେତେବେଳେ //”

ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ବୁଦ୍ଧରୁ ବିଷ୍ଣୁ ବନେଇବା ଅଭିସନ୍ଧିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଭୂତିଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିଛନ୍ତି ମିଥ୍ୟା କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ତିଆରିକରି, ସେହି ଗୋଷ୍ଠୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନାଗାର୍ଜୁନରୂପକୁ ବିକୃତ ରୂପେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରୁଛନ୍ତି, ବାସ୍ତବତା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅବାସ୍ତବ କିମ୍ବଦନ୍ତୀର ଜୟଜୟକାର କରି ।

ତଥାକଥିତ ଜଗନ୍ନାଥଭକ୍ତମାନଙ୍କ କବଳରୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିହେଲେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ମୌଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇପାରନ୍ତା ।






ମୁଁ ଆଉ ତୁ ଆଉ ଶ୍ଵାନ ଏଇ ବୁ

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ

ଶ୍ଵାନ ସହ ଜୀବନ ଏକ ଶୋଭନୀୟ ଜୀବନ । ତା’ର ନିରୋଳା ମମତା , ତା’ର ଅନନ୍ୟ ବିଶ୍ଵସନୀୟତା ତାକୁ ବିଶ୍ଵଚେତନାରେ କରିଛି “ମଣିଷର ପ୍ରିୟତମ ବନ୍ଧୁ” । ବିଶ୍ଵବିଖ୍ୟାତ କବି ଓ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ଲୋବୋ (Lobo, ୧୯୪୩ ଜୁଲାଇରେ ଫ୍ଲୋରିଡ଼ାରେ ଜନ୍ମିତ Roland Kent LaVoie) ତାଙ୍କ ଏଇ “ପ୍ରିୟତମ ବନ୍ଧୁ”ର ନାମ ଦେଇଥିଲେ “ବୁ” (Boo) । ଏହି ବୁ ସହ ତାଙ୍କ ପୁରୁଣା କାର୍ ଯୋଗେ ସେ ଆମେରିକାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ କିପରି ବୁଲିଥିଲେ, କିପରି ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ ଜଞ୍ଜାଳରୁ ମୁକ୍ତିର ରୋମାଞ୍ଚ ସେକଥା ମନେ ପକାଉ ପକାଉ ପୁରୁଣା ଗାଡ଼ିଟି ପୁଣି କେମିତି ତାଙ୍କୁ ଡାକୁଛି ବାହାରିବା ପାଇଁ ଭ୍ରମଣରେ, ତାହା ୧୯୭୧ରେ ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ସଙ୍ଗୀତପ୍ରେମୀ ଓ ଶ୍ଵାନପ୍ରେମୀମାନଙ୍କ ମନରେ ଶିହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ଏହି ଗୀତ ତାଙ୍କରି କଲମ ଓ ତାଙ୍କରି କଣ୍ଠରୁ ନିର୍ଗତ ହୋଇ ସେ ବର୍ଷର ଅନ୍ୟତମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପପ୍ ସଙ୍ଗୀତ ଭାବେ ସମାଦୃତ ହୋଇଥିଲା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଵରେ । ଏହାର ଶୀର୍ଷକ ଥିଲା – “Me and You and a Dog Named Boo”, ଯାହାକୁ କବିତାରେ ଅନୁବାଦ କରି ମୁଁ ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ଶ୍ଵାନପ୍ରେମୀ ଭାଇଭଉଣୀଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଉଛି ।

ମୁଁ ଆଉ ତୁ ଆଉ ଶ୍ଵାନ ଏଇ ବୁ
——————————–
ମୂଳଲେଖା – ଲୋବୋ
ଅନୁବାଦ – ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ
————————————-

ଆଜି ବି ପଡ଼ଇ ମନେ
ଅସରାଏ ଖରାଟିଆ ବର୍ଷା ଅନ୍ତେ
ସେଦିନ ଜର୍ଜିଆ ଭୂମେ
ଲୋହିତ କର୍ଦ୍ଦମେ
ଜାମ୍ ହୋଇ ଯାଇଥିବା
ପୁରୁଣା ମୋ କାର୍ ଚକା
କି କଷ୍ଟରେ ଗଡୁଥିଲା
କେବଳ ତା ଇଛାଶକ୍ତି କ୍ରମେ ।
ସତେ ବା ସେ ସୁନ୍ଦରୀ
ମନରେ ବାହୁନୁଥିଲା –
ଆଃ! ଶୁଖିଲା ସଡ଼କେ ହେଲେ
ଦଉଡ଼ନ୍ତେ ଆଉଥରେ ଆମେ !

ମୁଁ ଆଉ ତୁ ଆଗୋ
ପୁରୁଣା ମୋ ଗାଡ଼ିଟି !
ଆମ ସହ ପ୍ରିୟ ମୋର
ଶ୍ଵାନ ଏଇ ବୁ ।
ବାସଭୂମି ବାହାରେ
ବୁଲିଛେ ତ ବୁଲିଛେ
ଜୀବନ ତ ଜୀଇଁଛେ !
ମୁଁ ଆଉ ତୁ ଆଉ ଶ୍ଵାନ ଏଇ ବୁ
କେତେ ଭଲ ନ ଲାଗିଛି
ବନ୍ଧନହୀନ ବୋଲି ମୁଁ !

ଏବେ ବି ପଡୁଛି ମନେ
ସେଣ୍ଟ ପଲ୍ ।
ସେଠିକା ସେ ଗହମ କିଆରୀ
ଯେଉଁଠି ସକାଳେ ଦିନେ
ପଡ଼ିଯାଇଥିଲି ଧରା
ଧରୁ ଧରୁ
ମାଈ କୁକୁଡ଼ାଟେ,
ତା ପୁଣି ଧୋକଡ଼ୀ !
ବୁଢା ମାକ୍ ଡୋନାଲ୍ଡ
ମହା କଡ଼ା
ଖଟାଇଲା ଦିନସାରା ;
ଯଦିଓ ଶେଷରେ
ଶ୍ରମର ମୂଲ୍ୟ ସେ
ଦେଇଥିଲା ।
ଭରି ଦେଇଥିଲା
ଗାଡ଼ିରେ ଗ୍ୟାସ୍
ଟାଙ୍କିଏ;
ସଡ଼କକୁ ଥିଲେ
ନେଉଟି ଆମେ ତ
ସଭିଏଁ ।

ସେଦିନର କଥା
କେବେ ମୁଁ ଭୁଲିବି ନାଇଁ
ଦର୍ପେ ଯେଦିନ
କାର୍ ଚଳାଇ
ନେଉଟି ଆସିଲି,
ଲସ୍ ଆଞ୍ଜେଲସ୍ ଭୁଇଁ ।

ନଗରୀରାଣୀର
ତୋଫା ଆଲୋକର
ଊର୍ଜନା
ତଡ଼ିଦେଇଥିଲା
ଭ୍ରମଣକ୍ଳାନ୍ତି ,
ମାନସେ ମୋହର
ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ
କରିଥିଲା ମୋହ
ସର୍ଜନା ।

କିନ୍ତୁ ଯଦିଓ
ମାସେ ଖଣ୍ଡେ ମୋଟେ
ବିତିଛି,
କ୍ଳାନ୍ତି ଭୁଲି ମୋ
ଦଦରା ଗାଡ଼ିଟି
ପୁଣି ତ ମୋତେ
ତୁହାଇ ତୁହାଇ
ଡାକୁଛି –
“ଏଠୁ ପଳାଇବା
ପୁଣି ପହଁରିବା
ସଡ଼କରେ ଆସ”
କହୁଛି ।

ମୁଁ ଆଉ ତୁ ଆଗୋ
ପୁରୁଣା ମୋ ଗାଡ଼ିଟି !
ଆମ ସହ ପ୍ରିୟ ମୋର
ଶ୍ଵାନ ଏଇ ବୁ ।
ବାସଭୂମି ବାହାରେ
ବୁଲିଛେ ତ ବୁଲିଛେ
ଜୀବନ ତ ଜୀଇଁଛେ ;
କେତେ ଭଲ ନ ଲାଗିଛି
ବନ୍ଧନହୀନ ବୋଲି ମୁଁ !

ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ ଛାତିରେ ଛୁରା

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ

ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ ଲୋକଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ରଖିଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ମରଣାନ୍ତକ ଆଘାତ ମିଳିପାରେ ତାହା ମୁଁ ଗତକାଲି ଜୁଲାଇ ୧୬ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ହିଁ  ଜାଣିଲି । ମୋ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନେ ଓ ମୋର ଖାସ୍ ନିଜ ଲୋକେ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ପୃଷ୍ଠାକୁ ଆସନ୍ତି କେବଳ ସେହିମାନଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ଯେ, ସାପ ସହ ବାସ କରିବା ନିରାପଦ ନୁହେଁ, ମୁଁ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ଜୀବନରେ କାଲି ଯାହା ଘଟିଲା ତାହା ଦୁଃଖର ସହ ଏଠି ରଖୁଛି ।

ଜୁଲାଇ ୧୬ରେ କଳାପତାକା ଅଭିଯାନର ନୂଆ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେବ ବୋଲି ଆମେ ଆଗରୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲୁ । ତଦନୁଯାୟୀ ବିଧାନସଭା ସମ୍ମୁଖରେ ଅପରାହ୍ନ ସାଢ଼େ ଚାରିଟାରେ ମୁଁ ପହଞ୍ଚିଲି । ପତାକା ଓ ଦାବିଫଳକ ଧରିବାକୁ ସାଥୀମାନେ ପହଞ୍ଚି ଥିଲେ । ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶତପଥୀ ଓ ପବିତ୍ର ମହାରଥା ନ ଥିଲେ । ଦିନଟି ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ ହୋଇଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି ଅଡୁଆ ଲାଗୁଥିଲା । କଳାପତାକା ଅଭିଯାନ ଶେଷରେ ପବିତ୍ର ହିସାବ ଦେବାର ଥିଲା । କାରଣ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ପାଣ୍ଠି ସେ ତୋଷରପାତ କରିଥିବା ଜଣା ପଡିଲା ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କୈଫିୟତ ମାଗିଥିଲି ଓ  ଜୁଲାଇ ୧୬ରେ ଯେହେତୁ ସକ୍ରିୟ ସାଥୀମାନେ ଏକାଠି ହେବା ସୁନିଶ୍ଚିତ ସେହେତୁ ସେହିଦିନ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ହିସାବ ରଖିବାକୁ ତାକୁ ସମୟ ଦେବାକୁ ମୋତେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶତପଥୀ  ପୂର୍ବରୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ । ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦିଜଣ ଯାକଙ୍କ  ଅନୁପସ୍ଥିତି ମୋତେ ଅସ୍ବଭାବିକ ଲାଗିଥିଲା । ସେମାନେ କାହନ୍ତି ବୋଲି ମୁଁ ପଚାରିଲି । ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ବାବୁଙ୍କ ଘନିଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ ଚକ୍ରଧର ମହନ୍ତ ମୋତେ କହିଲେ କି , କିଛି ଗୋଟେ ଜରୁରୀ କାମରେ ସେମାନେ ବାହାରିଯାଇଛନ୍ତି ଓ ଫେରିବାକୁ ସାମାନ୍ୟ ବିଳମ୍ବ ହୋଇପାରେ । ତେଣୁ ୫ଟାରେ ଯଥା ପୂର୍ବ ମୁଁ  ପତାକା ଧରାଇଲି ଓ ଅଭିଯାନ ମଧୁବାବୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ସମାପ୍ତ ହେଲା ।

ସେଠାରୁ ଆମେ ଫେରିବାକୁ ବସିଥିବା ବେଳେ ଦିଜଣଯାକ ଆସି ପହଁଚିଲେ । ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶତପଥୀ ପ୍ରଥମେ ମୋତେ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇ କହିଲେ କି, “ଆପଣ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ପତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ସମସ୍ତ ଦାବି ପାଳନ କରି  ବିଧାନସଭାର ଆଗାମୀ ଅଧିବେଶନରେ ଭାଷା ଆଇନର ସଂଶୋଧନ ହେବ ବୋଲି ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ ଓ ପ୍ରତିଦାନରେ କଳାପତାକା ଅଭିଯାନ ସେଯାଏଁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିବାକୁ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଦେଲୁ ।”

“ଆପଣ ଏହା କାହିଁକି କଲେ ଓ କାହାକୁ କିଛି ନ କହି ଏପରି ଏକ  ପ୍ରତିଶୃତି ଦେବାକୁ କେଉଁଠୁ ଆପଣ ଅଧିକାର ପାଇଲେ?” ବୋଲି ମୁଁ ପଚାରିଲି । “ଆପଣ ଯାହା ଯେତେବେଳେ କହିଛନ୍ତି ଆମେ ଆଜିଯାଏଁ ତାହା ମାନି ଆସିଛୁ, ଆମର ଆଜିର ଏହି ଗୋଟିଏ କଥାକୁ ଆପଣ ମାନନ୍ତୁ ବୋଲି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି”, କହିଲେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ବାବୁ । “ସରକାରଙ୍କ ପାଖରୁ ବା ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଖରୁ କିଛି ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଆସିଥିଲା କି?” – ମୁଁ ପଚାରିଲି । “ନାଁ , କେବଳ ଫୋନ ଆସିଥିଲା” ସେ କହିଲେ । “ମୋତେ କହିଲେନି?” – ମୁଁ ପଚାରିଲି । “ଆପଣଙ୍କୁ ଫୋନ କଲି, ଆପଣ ଧରିଲେନି” –  ଏହା ହିଁ ଥିଲା ତାଙ୍କର ଉତ୍ତର । “ଯଦି ସରକାର ଆମ ଦାବି ମାନିନେଇ ତଦନୁଯାୟୀ ଆଇନ ସଂଶୋଧନ କରିବାକୁ ରାଜି, ତେବେ ବିଧାନସଭାକୁ ଅପେକ୍ଷା ନ କରି ଅଧ୍ୟାଦେଶ ଜାରି କରିବାକୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ନି ?” – ମୁଁ କହିଲି । “ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନଥିଲେ ଅଧ୍ୟାଦେଶ କିପରି ହେବ?” – ସେ କହିଲେ । ଏବଂ ସେ ଯାହା କହୁଛନ୍ତି ସତ୍ୟ କହୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଆଉ ଦି ଜଣଙ୍କୁ ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଦେଖେଇଲେ । ମୁଁ କହିଲି , “ହେଉ, ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କୁହାଯାଉ, ତୁରନ୍ତ ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ପ୍ରେସ ଵିଜ୍ଞପ୍ତି ଜାରିକରିବାକୁ ; ତାହାକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ଆସନ୍ତା କାଲି ସକାଳେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ବସି ଯାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ।”

ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶତପଥୀ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଫୋନ କରୁଥିଲେ (ଏହା ହିଁ ସେ କହିଥିଲେ), ମୁଁ ଘରକୁ ଆସିଲି । ପବିତ୍ର ମହାରଥା ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ହିସାବ ଦେବା ପରିବେଶ ଆଉ ନଥିଲା । ପ୍ରାୟ ଘଂଟାଏ ପରେ ସେ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଘୋଷଣା କଲେ କି ,  ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅନୁସାରେ ଜୁଲାଇ ୧୬ରେ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁଥିବା କଳାପତାକା ଅଭିଯାନ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଛି ।

ସେ ଜାରିକରିଥିବା ଏହି ପ୍ରେସ ଵିଜ୍ଞପ୍ତି ଦେଖାଯାଉ ।  ଏଥିରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି ମୋ “ପ୍ରଜ୍ଞାଜ” ଆନ୍ଦୋଳନର “ସଞ୍ଚାଳକ” ବୋଲି ନିଜ ଫେସବୁକ କାନ୍ଥ (timeline)ରେ ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଇଥିବା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶତପଥୀ, ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ ସ୍ମରଣିକା ଅର୍ଜିତ ବହୁ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ତୋଷରପାତ କରି ଖସିଯିବାକୁ ବସିଥିବା ପବିତ୍ର ମହାରଥା ଓ ସେମାନଙ୍କ  ୮ଜଣ ଆଜ୍ଞାବହ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଏପରି ଘୋଷଣା କରିବାର କୌଣସି ଯୋଗ୍ୟତା ନାହିଁ ।

ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ଏପରି କୌଣସି ପ୍ରସ୍ତାବ ଏଥିରେ ସନ୍ନିହିତ ନୁହେଁ । କାରଣ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ ଏପରି କୌଣସି ପ୍ରସ୍ତାବ ଗ୍ରହଣ କରିନାହିଁ । ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ ଏକ ସଂଗଠିତ କି ପଂଜିକୃତ ସଂଗଠନ ନୁହେଁ । ମନ୍ତ୍ରୀସ୍ତରୀୟ କମିଟି ଅପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ହୋଇଗଲା ପରେ ମୁଁ ନିଜ ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବିପତ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ଜନଜାଗୃତି ପାଇଁ ମୋ ପରିସୃଷ୍ଟ ନିରବ କଳାପତାକା ଅଭିଯାନ ପଦ୍ଦତ୍ତିରେ ଏ ଆନ୍ଦୋଳନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି । ଏଥିପାଇଁ ମନସ୍ଥିର କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ୨୦୧୬ ଏପ୍ରିଲ ପହିଲାରେ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଫେସ୍ ବୁକ୍ ପୃଷ୍ଠାରେ ଏକ ନିବେଦନ ରଖି ଓଡ଼ିଶାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମତ ଲୋଡ଼ିଥିଲି ।

ପ୍ରଥମ ମତ ଆସିଥିଲା ମାତୃଭାଷାରେ ନ୍ୟାୟାଧୀକାର ପାଇଁ ଆମରଣ ଅନଶନ କରିଥିବା ଗଜାନନ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ  ମୋ ଫେସ୍ ବୁକ୍ ଆବେଦନ ପରେ ପରେ ସେହି ୨୦୧୬ ଏପ୍ରିଲ ପହିଲାରେ । 

ଏଥିରେ ମୋ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନୂଆ ଆନ୍ଦୋଳନ ପାଇଁ ପୁର୍ଣ ସମର୍ଥନ ଥିବା ସଂଗେ ସଂଗେ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାକୁ ଅସହଯୋଗ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମ ପଥଦର୍ଶୀ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାଇଲି ଓଡ଼ିଶାର ବିଖ୍ୟାତ ପରିବେଶବିତ , ବନ୍ୟଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ  ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୁବିଦିତ  ବନ୍ଧୁ , ଚାଟାର୍ଡ ଆକାଉଣ୍ଟାଣ୍ଟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱଜିତ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଠାରୁ ତହିଁ ପରଦିନ ୨୦୧୬ ଏପ୍ରିଲ ୨ ତାରିଖରେ ।

ସେ ୭ଟି ମୁଖ୍ୟ ଯୋଜନା ଓ ୯ଟି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ । ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଏଇ.ଏ.ଏସ ଅଫିସର ପ୍ରମୋଦ ପଟ୍ଟନାୟକ , ପ୍ରଫେସର କମଳା ପ୍ରସାଦ ମହାପାତ୍ର ଆଦି ବହୁ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଠାରୁ ନାନା ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ ପ୍ରସ୍ତାବମାନ ଆସିଲା । ଏଗୁଡ଼ିକ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ମୋର ବିଶ୍ଵାସ ଦୃଢ଼ ହେଲା ଯେ, ମୋ ପଦ୍ଧତ୍ତିରେ ମୁଁ ଯଦି ଆନ୍ଦୋଳନ ଚଳାଏ , ତେବେ ତାହା ସାର୍ବଜନୀନ ସମର୍ଥନ ପାଇବା ସମ୍ଭବ ହେବ । ଏହି ପଦ୍ଧତ୍ତି ଉଣେଇଶ ଅଶୀ ଦଶକରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥିବା ଜାନକୀବଲ୍ଲଭ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଜନଜାଗୃତି ପାଇଁ ମୁଁ ଆଠଗଡ଼ରେ ଉଦ୍ଭାବନ ଓ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲି । ବିଧାନସଭା ସମ୍ମୁଖରୁ କଳାପତାକା ଧରି ନୀରବରେ ପ୍ରତିଦିନ  ଅପରାହ୍ନ ପାଞ୍ଚଟା ପରି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ  ଯିବି ଓ ଯେହେତୁ ଏତଦ୍ଦ୍ଵାରା କୌଣସି ଆଇନ ଭଙ୍ଗ ହେବ ନାହିଁ ସରକାର କୌଣସି ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ଫଳରେ ଧୀରପାଣି ପଥର କାଟିବା ପରି ଏହା ଲୋକଙ୍କ ନିଦ ଭାଙ୍ଗିଦେବ ଓ ସରକାର ବାଧ୍ୟ ହେବେ ଭାଷା ଆଇନ ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ମୁଁ ମନ୍ତ୍ରୀସ୍ତରୀୟ କମିଟିରେ ଦେଇଥିବା ପ୍ରସ୍ତାବ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ।

ମୋ ପାଖକୁ ସେତେବେଳେ ବରାବର ଆସୁଥିବା ପବିତ୍ର ମହାରଥା ମୋ ପ୍ରସ୍ତାବରେ ରାଜି ହେଲେ ଓ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶତପଥୀଙ୍କୁ ହଳେଇଲେ । ଏ ପଦ୍ଧତ୍ତି କିପରି ନିରାପଦ ଓ ସରକାର ଅଡୁଆରେ ପଡିବେ ସିନା , ଆମକୁ ଅଟକାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ – ଏହା ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବୁଝାଇବାକୁ ଏକାଧିକ ଦିନ ଲାଗିଗଲା । ଶେଷରେ ସେ ରାଜିହେଲେ ଓ ପ୍ରତ୍ୟହ କେତେ ଲୋକ ଆବଶ୍ୟକ ହେବେ ବୋଲି ପଚାରିଲେ । “ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଚାରିଜଣ” ମୁଁ କହିଥିଲି ।

କିଛିଦିନ ଆନ୍ଦୋଳନ ଚାଲିଲା ପରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସାମାଜିକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଲଗାଇ ଆମ ଉପରେ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଆକ୍ରମଣ ହେଲା । ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଜଣେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିବା ବେଳେ ପୁଣି ଜଣେ ସଭାପତି କାହିଁକି ଓ ଏହାର ପ୍ରକୃତ ନେତା କିଏ ବୋଲି ବି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଲେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶତପଥୀ ହିଁ ଆମ ଆନ୍ଦୋଳନ ଭିତରକୁ ଆଣିଥିଲେ । ଅପରପକ୍ଷେ ଅତୀତର ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ଛାତ୍ରନେତା କଳାପତାକା ଅଭିଯାନରେ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରି ଅଭିଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷକ ହେବାରୁ ପବିତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଅଶାଳୀନ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ଓ ନିଜର ଆବାହକ ପଦମର୍ଯ୍ୟାଦା ହାଂକି ସେ ଯାହା କରିବେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରି କରିବେ ବୋଲି କହିଥିଲେ । ଏହା ଛାତ୍ରନେତାମାନଙ୍କ ମହଲରେ ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ତେଣୁ ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ଥିତି ସ୍ପଷ୍ଟ କରି ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ବାବୁ ତାଙ୍କ ଫେସ୍ ବୁକ୍ ପୃଷ୍ଠାରେ ୧୧.୫.୨୦୧୬ ତାରିଖରେ ଲେଖିଥିଲେ :

“ବରେଣ୍ୟ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ପରିପକ୍ଵ ପ୍ରଜ୍ଞାଜ ଏହି ଦର୍ଶନର  ଆମେ ସମସ୍ତେ ସଞ୍ଚାଳକ, କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ନୁହନ୍ତି । ” 

ବସ୍ତୁତଃ ସେ ଏତଦ୍ଦ୍ଵାରା କୌଣସି ଅତିରଂଜିତ କଥା କହିନଥିଲେ । ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ସୃଷ୍ଟି କରି ଜନ ଅନ୍ଦୋଳନକୁ  ମୁଁ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ ଅଭିନବ ଦର୍ଶନତତ୍ତ୍ଵ ଦେଇଥିଲି । ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ, ମାର୍ଟିନ ଲୁଥର କିଙ୍ଗ (କନିଷ୍ଠ), ନେଲସନ ମଣ୍ଡେଲା ଓ ମାଲକମ ଏକ୍ସ ପ୍ରଭୃତିଙ୍କ ପଦ୍ଧତ୍ତି ଫେଣ୍ଟାଫେଣ୍ଟି କରି ତହିଁରେ ମୋ ନିଜସ୍ଵ ପ୍ରଜ୍ଞା ମିଶାଇ , କୌଣସି ସରକାରୀ ଆଇନ ଅମାନ୍ୟ ନ କରି ଏକ ଜନବିରୋଧୀ ସରକାରୀ ଆଚରଣକୁ ବଦଳାଇବାକୁ କିପରି ଏକ ଅହଙ୍କାରୀ ସରକାରଙ୍କୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଇପାରେ ତାହାର ପଦ୍ଧତ୍ତି ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି  । ଏହା ଥିଲା ନିରବ ଆନ୍ଦୋଳନ କିପରି ଏକ ଭୟଙ୍କର ବିସ୍ଫୋରକ ତୁଣ୍ଡ ବାଇଦ ସୃଷ୍ଟି କରି ଶୋଇଥିବା ଏକ ଜାତିକୁ ନିଦରୁ ଉଠାଇଦେଇପାରେ ତାହାର ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ । ଯେପରି ପୂର୍ବରୁ କହିଛି, ଉଣେଇଶ ଅଶୀ ଦଶକରେ ତଦାନୀନ୍ତନ ପ୍ରବଳ ପରାକ୍ରମୀ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଜାନକୀବଲ୍ଲଭ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ ଆଠଗଡ଼ରେ ମୁଁ ଏହି ପଦ୍ଧତ୍ତିକୁ ସଫଳତାର ସହ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲି । ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ ବ୍ୟାପାରରେ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ସେଦିନ ଉପରୋକ୍ତ ମତେ ସ୍ବୀକାର କରିଥିଲେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶତପଥୀ ଓ ସ୍ବୀକାର କରିଥିଲେ ଯେ, ମୋ ପ୍ରଜ୍ଞା ପ୍ରସୂତ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସେ ଓ ପବିତ୍ର ପ୍ରଭୃତି ଥିଲେ ସଂଚାଳକ ।  କେବଳ ୧୧.୫.୨୦୧୬ ତାରିଖରେ ନୁହଁ, ବହୁବାର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଫେସ୍ ବୁକ୍ ପୃଷ୍ଠାରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ବାବୁ ଏହି ଏକା  କଥା କହିଛନ୍ତି । ଡାହାଣପଟେ ଥିବା ତାଙ୍କ ଫେସ୍ ବୁକ୍ ଉଲ୍ଳେଖନର ଫଟୋଚିତ୍ରରେ ଏହି ଉଦ୍ଧୃତ ସ୍ବୀକାରୋକ୍ତି ରହିଛି । 

ଏକଥା ମୁଁ ଏଠି ଏଇଥିପାଇଁ କହୁଛି ଯେ, ବରଂ କହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ, ମୋ ଆନ୍ଦୋଳନର ଏହି ସ୍ଵୟଂସ୍ବୀକୃତ “ସଞ୍ଚାଳକ” ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶତପଥୀ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅପରାଧ ହେତୁ ଧରା ପଡିଥିବା  ପବିତ୍ର ମହାରଥାଙ୍କ ସହ ମିଶି ଜୁଲାଇ ୧୬ ତାରିଖରେ ମୋ ଅଜଣାରେ ସରକାରଙ୍କ ସହ ହାତ ମିଳାଇ ଅତି ଅନଧିକୃତ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି କି, ଏହି ଦିନ ଠାରୁ କଳାପତାକା ଅଭିଯାନ ବିଧାନସଭା ଅବଧି ଶେଷ ଯାଏଁ , ଅର୍ଥାତ ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ , ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା ! ମୋ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଆନ୍ଦୋଳନର ଏହି ସବୁ “ସଞ୍ଚାଳକ”ଙ୍କୁ ଏହି ଅଧିକାର ଦେଲା କିଏ ? ସେ ଓ ପବିତ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାବହ ଗୋଷ୍ଠୀ ମୋ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସଞ୍ଚାଳିତ କରୁଥିଲେ ବା ସହଯୋଗ କରୁଥିଲେ । ଏଥିରୁ ଓହରିଯିବା ତାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ ଇଚ୍ଛାଧୀନ ; କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେବା ଅଧିକାର ସେ ବା ସେମାନେ କେଉଁଠୁ ପାଇଲେ ?

ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନଟି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲି ସେତେବେଳେ ମୁଁ ହୁଏତ ଏକା ଥିଲି ଓ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ବାବୁ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଏହା ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ହୋଇ ଏହାକୁ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ କରିଥିଲେ ।  କିନ୍ତୁ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ଆଜି ମୋ ଆନ୍ଦୋଳନ ହୋଇ ରହିନାହିଁ କି ଏଥିରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଭିତରେ ଏହା ଆଉ ସୀମିତ ହୋଇରହିନାହିଁ । ଏହି ନିରବ ଆନ୍ଦୋଳନ ପଦ୍ଧତ୍ତିରେ ଜନଜାଗରଣ ପାଇଁ ମୁଁ ଯେଉଁ ଯୋଜନା କରିଥିଲି ତାହା ସଫଳ ହୋଇଛି ଓ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଉ ବା ପରୋକ୍ଷରେ ଏହାକୁ ନିଜ ଆନ୍ଦୋଳନ ବୋଲି ମନେ କରୁଛି ଓ ଭାଷା ଅଧିକାର ପାଇଁ ଜାଗିଉଠିଛି । ଏତିକିବେଳେ ଏମାନେ ସରକାରଙ୍କୁ ଆପ୍ୟାୟିତ କରିବାକୁ ଯାଇ ଆନ୍ଦୋଳନ ସ୍ଥଗିତ ହୋଇଗଲା ବୋଲି ଗତକାଲି ଯେଉଁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ତାହା ଆମ ଜାତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ଅପରାଧ ।

ପ୍ରତି ଅପରାଧ ମୂଳରେ ଅପରାଧିକ ଅଭିସନ୍ଧି ଥାଏ ।

ଏମାନଙ୍କ ଅପରାଧିକ ଅଭିସନ୍ଧି କଣ ହୋଇଥାଇପାରେ ? ହୁଏତ (୧) ପବିତ୍ରଙ୍କ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅପରାଧ ବିରୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ରାଜଧାନୀ ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନରେ ଏତଲା ଦେଇଥିବା ହେତୁ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଶରଣାପନ୍ନ ହୋଇ ପୋଲିସ କାର୍ଯ୍ୟନୁଷ୍ଠାନରୁ ବର୍ତ୍ତି ଯିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା ବା (୨) ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ଵାର୍ଥ ହାସଲର ଲୋଭ  ।

ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ସରକାରୀ ଅଫିସରଙ୍କ ଠାରୁ ଜାଣିଲି ଯେ ଏହି ଉଭୟେ ଜୁଲାଇ ୧୪ ତାରିଖ ସକାଳେ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଥିଲେ  । କମ୍ମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଗୋଷ୍ଠୀରୁ ଆସି ବିଜେଡିରେ ନେତା ବନିଥିବା ସୁବାସ ସିଂହଙ୍କ ମଧ୍ୟସ୍ଥତାରେ ସୁପାରୀ ପରିମାଣ ପକ୍କା ହୋଇଥିଲା  । ଉଭୟଙ୍କୁ ସମାନ ପରିମାଣର ସୁପାରୀ ଦିଆ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶତପଥୀ ବୋନସ ଭାବେ ଏକ ସରକାରୀ ଘର ତାଙ୍କ କାଗଜ ନାମରେ ନେବେ ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଇଥିଲେ । ଏହା ସତ କି ମିଛ ମୁଁ କହିପାରିବି ନାହିଁ । ଯଦି ସତ ହୋଇଥାଏ, ୧୬ ତାରିଖରେ ଦି ଜଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ଧରି ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭେଟି ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଉପରେ କଳାପତାକା ଅଭିଯାନ ବନ୍ଦ ରଖିବାକୁ ପାଲଟା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେବା କେବଳ “ଦାରୀ ସାକ୍ଷୀ ମାଦଳ” (alibi) ସୃଷ୍ଟିର ନାଟକବାଜି ଛଡ଼ା କିଛି ବି ହୋଇନପାରେ ।   

ଏହି ପ୍ରେକ୍ଷାପଟରେ ଏକ କୌତୁହଳୋଦ୍ଦୀପକ କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇପାରେ  । ଆଜି ସକାଳେ , ଏଇ ଘଣ୍ଟେ ପୂର୍ବରୁ , ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ ସମ୍ପର୍କରେ ଟୁଇଟ କରିଆସିଥିବା ଇଂ.ଚକ୍ରଧର ମହନ୍ତ ଆସିଥିଲେ । କଳାପତାକା ଅଭିଯାନ ବନ୍ଦ ରଖିବାକୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶତପଥୀଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଶୁଣି ମଧୁବାବୁଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ତଳେ ସେ ଖୁବ ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ ଉଠିଥିଲେ ଓ ପଳାଇଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଆଜି ସକାଳେ ଆସି ମୋତେ କହିଲେ, “ସାର୍ ! ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଦୌ ସମର୍ଥନ ନ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହ ରହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ।” ମୁଁ କାରଣ ପଚାରିଲି । ସେ ଦୁଇଟି କାରଣ କହିଲେ । ପ୍ରଥମତଃ , ପ୍ରାୟ ବର୍ଷକ ତଳେ ପବିତ୍ର ତାଙ୍କଠାରୁ ପୈଂତ୍ରିଶ ହଜାର ଟଙ୍କା ଧାର ସୂତ୍ରରେ ନେଇ ସୁଝି ନାହାନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କଠୁ ଦୂରେଇଗଲେ ସେ ଟଙ୍କା ଫେରିପାଇବା ଆଉ ସମ୍ଭବ ହେବନାହିଁ ; ଦ୍ବିତୀୟତଃ , ଚାକିରୀରେ ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ଭିଜିଲାନ୍ସ କେଶ ହୋଇଥିଲା , ଯାହା ଚାପି ହୋଇ ରହିଛି ; ଯେହେତୁ ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ବାବୁ ସରକାରଙ୍କ ସହ ହାତ ମିଳାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସହ ରହିଲେ, ସରକାରଙ୍କୁ କହି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭିଜିଲାନ୍ସ କବଳରୁ ଖସାଇଦେଇପାରନ୍ତି ।

ଏହା ଜାଣିବା ମୋ ପାଇଁ ଯେତିକି ଆକସ୍ମିକ ଥିଲା, ସେତିକି ଦୁଃଖଦାୟକ ଥିଲା । ସେ କହିଲେ, “ସାର୍ ! ମୋ ମନର ଦୁଃଖ ମୁଁ କାଲି ଟ୍ୱିଟରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଛି ଓ ଆପଣ ଦେଖିବେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରେସ କନ୍ଫରେନ୍ସକୁ କାଲି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଯାଇନାହିଁ କି  ତାଙ୍କ କାଗଜରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କରିନାହିଁ  ।”

ମୁଁ କିଛି କହିଲିନାହିଁ । ସେ ବିଦାୟ ନେଲାପରେ ତାଙ୍କ ଟ୍ୱିଟ ଦେଖିଲି । ପ୍ରକୃତରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶତପଥୀଙ୍କ ଆଚରଣକୁ ସେ ଏକପ୍ରକାର ଭର୍ତ୍ସନା କରିଛନ୍ତି ଓ କଳାପତାକା ଅଭିଯାନ ସ୍ଥଗିତ ହେବା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିପାଇଁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଜନକ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି । ତଳେ ତାର ଫଟୋଚିତ୍ର ରହିଲା । ମୋ ହାତରୁ କଳାପତାକା ଧରି ସେ, ଡମ୍ବରୁଧର ହରଣ ସିଂ, ପଙ୍କଜ ପୃଷ୍ଟି ଓ ଅସିତ ଦାସ ମଧୁବାବୁଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ପାଖକୁ ଆସିଥିବା ଓ ସେଠାରେ ମୋ ସହ ସେମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଠିଆ ହୋଇଥିବାର ଦୃଶ୍ୟ ଏଥିରେ ଅଛି ଓ ଅଛି ମଧ୍ୟ ସେହି ଏକ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସେଦିନ କଳାପତାକା ବନ୍ଦ ଥିବାର ଆସ୍ଫାଳନ ଯାହା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶତପଥୀ ଓ ତାଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିଥିଲେ । ଏହାକୁ ବିଚକ୍ରଧର ବାବୁ ଯଦି ଟ୍ୱିଟ କରିନଥାନ୍ତେ ତେବେ ଏହି ଗ୍ୟାଙ୍ଗର ବିଶ୍ଵାସଘାତକତାର ଚିତ୍ର ଆଉ ମିଳିପାରିନଥାନ୍ତା ।

 

 

ବିଦୁଷୀ ସବିତାରାଣୀଙ୍କ ଜୀବନରେ ପ୍ରଥମ ସାବିତ୍ରୀ

ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ

ସବିତାରାଣୀ ଏବର ରେଭେନ୍ସା ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଚାଲିଥିବା ସରକାରୀ ସାନ୍ଧ୍ୟ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପିକା ଥାନ୍ତି , ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଜୀବନରେ ପ୍ରଥମ ସାବିତ୍ରୀବ୍ରତ ଆସିଲା । ପୂର୍ବଦିନ ଅପରାହ୍ନରୁ ତାଙ୍କ ବାପଘରୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସୁସଜ୍ଜିତ ମଞ୍ଜୁଷାରେ ପିଠାପଣା ଓ ଆମ ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ନବବସ୍ତ୍ର ଆସିଥାଏ । ସାବିତ୍ରୀ ଭାର ।

ରାତି ୧୦ ଆଗରୁ କାମ ନ ସରିବାରୁ ଭୁବନେଶ୍ଵରରେ ରହିଯାଇଥିଲି । ସକାଳୁ ସକାଳୁ କଟକ ଫେରିବା ବାଟରେ କେନାଲକୂଳ ଆଡେ଼ ଆପେ ଆପେ ଆଖି ଚହଟିଗଲା । ପ୍ରାୟ ପାଞ୍ଚ କିଲୋ ଓଜନର ଛଟଛଟ ହେଉଥିବା , ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଧରା ହୋଇଥିବା ବାଳିଆ ମାଛ । ଉଭା ମୂଲ୍ୟ ୨୦ ଟଙ୍କା ! ଅବିସ୍ବାଶ୍ୟ ଲାଗୁଛି ନାଁ ? ସେ ସମୟ ଥିଲା ଏମିତି । ସବୁ ବଦଳି ଗଲାଣି । କେନାଲ ହଜିଗଲାଣି ନୂଆ ନୂଆ କୋଠା ତଳେ । ବାଳିଆରୁ ସୂତା କାଢ଼ି କାଟିଦେଲା କେଉଟଟି । ସବିତାରାଣୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ସାବିତ୍ରୀ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା ଦେବାକୁ ଏହା ହିଁ ଥିଲା ମୋ ପାଇଁ ଏକାନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ମାଧ୍ୟମ ।

ଏହା କଣ ବୋଲି ପଚାରିଲେ । ମୁଁ କହିଲି , ଜିଅନ୍ତା ବାଳିଆ କଟେଇ କରି ଆଣିଛି ; ଖାଲି ଧୋଇଦେଇ ଛାଣିଦେଲେ କାମ ଶେଷ । ସେ କହିଲେ, ଆଜି ପରା ସାବିତ୍ରୀ ; ବୋଉ ଭାର ପଠେଇଛି କାଲିଠାରୁ , ଦିଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ଲୁଗା ସହ । ମୁଁ କହିଲି , ବଢ଼ିଆ ହେଲା । ନୂଆ ଲୁଗା ପିନ୍ଧି ବାଳିଆ ଖାଇବା ।

ତା ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବୁଝେଇଲି – ସାବିତ୍ରୀ କିପରି ଏକ ନାରୀଵିଦ୍ଵେଷୀ ସାଂସ୍କୃତିକ ଷଡଯନ୍ତ୍ର । ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏହାଠୁ ବଳି ଅପମାନଜନକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଯୋଜନା କିଛି ବି ନଥାଇପାରେ । ସତୀଦାହ ପ୍ରଥା ପରି ଏହା ଏକ ମାରାତ୍ମକ ପ୍ରଥା । ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ସତୀ ତା ଧବ ଅମର, ଯିଏ ଅସତୀ କେବଳ ସେ ହିଁ ହେବ ବିଧବା । ଅର୍ଥାତ୍ ଯେତେ ନାରୀ ବିଧବା ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅସତୀ ! ପୁରୁଷପ୍ରାଧାନ୍ୟର ଚରମ ବର୍ବରତାର ଏହି ଗନ୍ଧରା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଜଣେ ସୁଶିକ୍ଷିତା ମହିଳା ହୋଇ ତମେ କାହିଁକି ମାନିବ ?

ସବିତାରାଣୀ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେନି; ସ୍ମିତହାସ୍ୟ ଭରିଦେଲା ତାଙ୍କ ଶାନ୍ତ ସରଳ ମୁହଁରେ ଅଧିକ ସ୍ନିଗ୍ଧତା । ସେ ରୋଷେଇଘରକୁ ମାଛ ଭାଜିବାକୁ ଚାଲିଲେ , ମୁଁ ଚାଲିଲି ପ୍ରାତଃକର୍ମ ସାରିବାକୁ ।

ବାପମାଆଙ୍କୁ ମନେ ମନେ ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରି , ନୂଆ ଲୁଗା ପିନ୍ଧି , ଗରମ ଗରମ ବାଳିଆମାଛ ଭଜାରେ ନିଜ ନିଜର ହୃଦୟଭରା ମଉଜ ମିଶାଇ ସେଦିନ ଆମେ ଦୁହେଁ ଯାହା କଲୁ ତାହା ଏବେ ବି ସତେଜ ହୋଇ ରହିଛି ଆମ ଚେତନାରେ ।

ସବିତାରାଣୀ ଏବେ ବି ମୋର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଥୀ ହୋଇ ଉଭା; ମୋ ବାପାବୋଉଙ୍କ ପରେ ମୋର ସବୁକାମରେ ମୋର ଶକ୍ତି ।